Liệu điện mặt trời từ Trung Quốc có thể thực sự giúp Cuba thoát khỏi những đợt mất điện kéo dài, hay hệ thống lưới điện xuống cấp mới là nút thắt khó giải quyết nhất?
Cuba đang đẩy nhanh quá trình chuyển sang điện mặt trời trong bối cảnh nguồn nhiên liệu nhập khẩu suy giảm, các nhà máy nhiệt điện cũ thường xuyên gặp sự cố và tình trạng thiếu điện tiếp tục ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống cũng như hoạt động kinh tế. Trung Quốc nổi lên như một trong những nguồn cung thiết bị và hỗ trợ quan trọng nhất cho chương trình mở rộng năng lượng mặt trời của quốc đảo Caribe này.
Theo Wall Street Journal, giá trị thiết bị năng lượng mặt trời Trung Quốc cung cấp cho Cuba trong năm 2025 đạt khoảng 117 triệu USD, tăng mạnh so với khoảng 3 triệu USD năm 2023. Nguồn thiết bị này đã góp phần hỗ trợ Cuba triển khai hàng chục công viên điện mặt trời trong thời gian ngắn. (The Wall Street Journal)
1. Cuba chuyển nhanh sang điện mặt trời
Ngày 21/2/2025, Cuba đưa Công viên điện mặt trời Escuela de Enfermería tại Cotorro, Havana vào hệ thống điện quốc gia. Theo Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba Vicente de la O Levy, dự án có công suất 21,87 MW và dự kiến sản xuất khoảng 35.000 MWh điện mỗi năm.
Đây là công trình đầu tiên trong chương trình xây dựng 92 công viên điện mặt trời quy mô lớn của Cuba. Theo kế hoạch được phía Cuba công bố, toàn bộ chương trình hướng tới bổ sung 2.012 MW công suất cho Sistema Eléctrico Nacional và có lộ trình xây dựng, hòa lưới đến năm 2028. (Granma)
Chỉ tiêu Số liệu được công bố
Số công viên trong chương trình lớn 92
Tổng công suất mục tiêu 2.012 MW
Công suất Escuela de Enfermería 21,87 MW
Điện lượng dự kiến của dự án này khoảng 35.000 MWh mỗi năm
Mốc hoàn thành chương trình đến năm 2028
2. Trung Quốc tham gia sâu vào hạ tầng điện mặt trời Cuba
Sự hợp tác không chỉ dừng ở việc xuất khẩu tấm pin. Ngày 12/11/2025, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez tham dự lễ khánh thành công viên thứ bảy thuộc dự án điện mặt trời 120 MW được Trung Quốc tài trợ.
Theo thông tin được phía Cuba công bố, hợp tác năng lượng giữa hai nước còn bao gồm thiết bị và phụ tùng cho nguồn điện phân tán, 5.000 hệ thống quang điện dành cho các hộ gia đình ở khu vực biệt lập, các công viên điện mặt trời với tổng công suất 85 MW và kế hoạch triển khai thêm 200 MW. (Granma)
Đến ngày 11/3/2026, Copextel cho biết đang triển khai lắp đặt các hệ thống quang điện trong chương trình 5.000 hệ thống công suất 2 kW do Trung Quốc tài trợ. Trong đó 2.671 hệ thống được dành cho các cơ sở thiết yếu tại các địa phương Cuba. (Granma)
3. Điện mặt trời bắt đầu chiếm tỷ trọng đáng kể
Ngày 17/10/2025, Unión Eléctrica cho biết 32 trong tổng số 51 công viên điện mặt trời thuộc một chương trình đầu tư đã hòa vào Sistema Eléctrico Nacional. Cuba đồng thời ký hợp đồng cho bốn hệ thống lưu trữ bằng pin nhằm giảm tác động của tính gián đoạn trong phát điện mặt trời.
Theo số liệu được công bố thời điểm đó, điện mặt trời đã đáp ứng khoảng 9 phần trăm nhu cầu điện hằng ngày và được dự kiến tiến gần mức 10 phần trăm vào cuối năm 2025. (Granma)
Wall Street Journal đưa ra đánh giá tương tự về quy mô đóng góp của điện mặt trời, đồng thời cho biết Cuba đã xây dựng ít nhất 41 công viên điện mặt trời cỡ trung và 18 cơ sở nhỏ hơn. (The Wall Street Journal)
4. Pin lưu trữ trở thành mắt xích quan trọng
Một hạn chế lớn của điện mặt trời là sản lượng tập trung vào ban ngày, trong khi nhu cầu điện vẫn tiếp tục vào buổi tối. Cuba vì vậy bắt đầu kết hợp các dự án mới với hệ thống pin lưu trữ.
Ngày 8/5/2026, Cuba công bố Công viên điện mặt trời Mayor General Ángel del Castillo Agramonte tại Majagua, tỉnh Ciego de Ávila đã vận hành đầy đủ với công suất 5 MW. Đây là công viên điện mặt trời đầu tiên tại Cuba được trang bị hệ thống lưu trữ bằng pin công suất 1 MW và đồng thời đánh dấu giai đoạn hai của khoản hỗ trợ điện mặt trời 120 MW từ Trung Quốc. (Granma)
Hạng mục Quy mô
Mayor General Ángel del Castillo Agramonte 5 MW điện mặt trời
Hệ thống lưu trữ 1 MW
Chương trình hỗ trợ của Trung Quốc 120 MW
Các hệ thống cho hộ dân biệt lập 5.000 hệ thống
Công suất mỗi hệ thống trong chương trình được công bố tháng 3/2026 2 kW
5. Điện mặt trời chưa thể tự giải quyết khủng hoảng
Sự gia tăng nhanh của công suất quang điện giúp Cuba giảm một phần nhu cầu đốt nhiên liệu để phát điện vào ban ngày, nhưng chưa đồng nghĩa với việc quốc gia này đã giải quyết được tình trạng thiếu điện.
Wall Street Journal ghi nhận lưới điện Cuba xuống cấp và khả năng lưu trữ còn hạn chế đang cản trở việc khai thác toàn bộ lượng điện mặt trời mới. Theo nguồn này, tổn thất điện năng trong hệ thống vào khoảng 16 phần trăm. (The Wall Street Journal)
Associated Press cũng ghi nhận Cuba đang trải qua những đợt mất điện kéo dài nhiều ngày trong bối cảnh thiếu nhiên liệu và hệ thống điện suy yếu. Tác động đã lan sang giao thông công cộng, việc làm, bảo quản thực phẩm, thuốc men và sinh hoạt của các hộ gia đình. (AP News)
Điều đó cho thấy bài toán năng lượng của Cuba hiện có ít nhất ba lớp liên kết với nhau gồm nguồn phát điện, khả năng lưu trữ và năng lực truyền tải phân phối. Bổ sung hàng nghìn MW điện mặt trời có thể cải thiện đáng kể nguồn cung ban ngày, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng nâng cấp lưới điện và mở rộng hệ thống pin lưu trữ.
6. Ý nghĩa chiến lược của sự hợp tác Trung Quốc và Cuba
Đối với Cuba, điện mặt trời tạo thêm một nguồn điện không phụ thuộc trực tiếp vào việc nhập khẩu nhiên liệu cho từng kWh được sản xuất. Trong bối cảnh nguồn dầu hạn chế, đây là lợi thế đặc biệt quan trọng.
Đối với Trung Quốc, Cuba trở thành một thị trường tiếp nhận ngày càng nhiều thiết bị quang điện trong khu vực Caribe. Quy mô xuất khẩu thiết bị tăng mạnh và hàng loạt dự án được triển khai cho thấy quan hệ năng lượng giữa hai nước đang mở rộng từ cung cấp thiết bị sang hệ thống điện mặt trời, điện phân tán và lưu trữ năng lượng. (The Wall Street Journal)
Cuộc chuyển đổi vì vậy không đơn thuần là câu chuyện lắp thêm các tấm pin. Thành công của chương trình sẽ phụ thuộc vào việc Cuba có thể đồng thời phát triển nguồn điện mặt trời, pin lưu trữ và hiện đại hóa một hệ thống điện vốn đang chịu áp lực lớn hay không.
#Cuba #TrungQuoc #DienMatTroiCuba #NangLuongTaiTao #KhungHoangNangLuong #PinMatTroi #LuoiDienCuba #LuuTruNangLuong #NangLuongMatTroi #ChuyenDoiNangLuong #HeThongDien #DienLuc #SolarEnergy #RenewableEnergy
