#Iraq #My #DauMo #OPEC #OPECPlus #Iran #Nga #TrungQuoc #TrungDong #NangLuong #GiaDau #DiaChinhTri
Nếu Iraq thực sự nâng sản lượng lên tới 10 triệu thùng dầu mỗi ngày, liệu Baghdad có thể trở thành quân bài khiến cán cân quyền lực dầu mỏ Trung Đông thay đổi mạnh và gây sức ép trực tiếp lên Nga lẫn Iran?
Iraq đang nổi lên như một mắt xích đặc biệt quan trọng trong chiến lược năng lượng và địa chính trị tại Trung Đông. Trong bối cảnh Nga tiếp tục phải phân bổ nguồn lực cho cuộc chiến tại Ukraine, Iran tập trung vào an ninh lãnh thổ và Trung Quốc duy trì quan hệ với nhiều bên nhưng tránh vượt qua ngưỡng có thể dẫn tới đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ, Washington có thêm dư địa để gia tăng ảnh hưởng tại Baghdad.
Điểm khiến Iraq trở nên đáng chú ý hơn chính là tham vọng mở rộng mạnh công suất khai thác dầu. Mục tiêu được nêu trong thông tin ban đầu là đưa sản lượng lên khoảng 8 đến 10 triệu thùng mỗi ngày trong vòng sáu năm. Nếu đạt được quy mô này, Iraq sẽ bước vào một nhóm hoàn toàn khác trên bản đồ sản xuất dầu thế giới.
1. Mục tiêu 10 triệu thùng mỗi ngày lớn đến mức nào
Chỉ tiêu Quy mô
Mục tiêu thấp của Iraq 8 triệu thùng mỗi ngày
Mục tiêu cao của Iraq 10 triệu thùng mỗi ngày
Khoảng cách giữa hai kịch bản 2 triệu thùng mỗi ngày
Thời gian thực hiện được đề cập 6 năm
Sản lượng bổ sung nếu tăng từ khoảng 4 lên 8 triệu khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày
Sản lượng bổ sung nếu tăng từ khoảng 4 lên 10 triệu khoảng 6 triệu thùng mỗi ngày
Quy mô tăng thêm tiềm năng lên tới hàng triệu thùng mỗi ngày là yếu tố có khả năng tác động trực tiếp tới cân bằng cung cầu toàn cầu. Chỉ một phần công suất này thực sự đi vào thị trường cũng có thể tạo áp lực đáng kể lên chiến lược quản lý nguồn cung của OPEC Plus.
2. Bài toán lớn nhất không chỉ là Iraq có khai thác được hay không
Khả năng kỹ thuật chỉ là một nửa câu chuyện. Iraq còn phải giải quyết câu hỏi quan trọng hơn là nước này được phép sản xuất bao nhiêu trong khuôn khổ OPEC Plus.
Nếu Baghdad đầu tư hàng tỷ USD vào mỏ dầu, đường ống, cơ sở xử lý và xuất khẩu nhưng hạn ngạch của OPEC Plus không tăng tương ứng, một phần công suất mới có nguy cơ phải nằm chờ.
Ngược lại, nếu Iraq giành được hạn ngạch lớn hơn, những thành viên khác có thể phải chấp nhận giảm tỷ trọng hoặc OPEC Plus phải nâng tổng nguồn cung. Đây chính là nơi tham vọng năng lượng của Baghdad có thể biến thành một cuộc thương lượng địa chính trị phức tạp.
3. Mỹ có lý do để đặc biệt quan tâm Iraq
Một Iraq sản xuất nhiều dầu hơn có thể mang lại cho Washington nhiều lợi ích chiến lược. Nguồn cung lớn hơn từ Trung Đông giúp thị trường có thêm khả năng hấp thụ những cú sốc liên quan đến Nga hoặc Iran. Đồng thời, việc các công ty phương Tây tham gia sâu hơn vào ngành dầu khí Iraq có thể làm giảm mức độ phụ thuộc của Baghdad vào những đối tác khác.
Nhưng ảnh hưởng của Mỹ tại Iraq không phải tuyệt đối. Baghdad vẫn phải cân bằng quan hệ với Washington, Tehran, các nước Arab vùng Vịnh, Trung Quốc và những lực lượng chính trị trong nước. Vì vậy, việc xem Iraq đơn thuần là một công cụ của Mỹ sẽ bỏ qua cấu trúc quyền lực phức tạp bên trong quốc gia này.
4. Trung Quốc cũng có lợi ích rất lớn tại Iraq
Trung Quốc là một khách hàng năng lượng quan trọng và các doanh nghiệp Trung Quốc đã tham gia nhiều dự án dầu khí tại Iraq. Vì vậy, việc Iraq mở rộng sản lượng không mặc nhiên đồng nghĩa ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc suy giảm.
Thậm chí một Iraq khai thác nhiều dầu hơn còn có thể cung cấp thêm nguồn nguyên liệu cho thị trường châu Á. Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ nằm ở số thùng dầu được sản xuất mà còn ở câu hỏi ai đầu tư vào các mỏ, ai xây dựng cơ sở hạ tầng, ai mua dầu và hệ thống tài chính nào được sử dụng để thanh toán.
5. Nga có thể đối mặt với một bài toán khó trong OPEC Plus
Nga là một trong những trụ cột của OPEC Plus. Nếu Iraq muốn tăng sản lượng lên 8 đến 10 triệu thùng mỗi ngày, Moscow sẽ phải theo dõi rất sát quá trình đàm phán hạn ngạch.
Nguồn dầu Iraq tăng mạnh trong khi nhu cầu thế giới không tăng tương ứng có thể gây áp lực giảm giá. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào doanh thu xuất khẩu dầu.
Vì thế, câu chuyện Iraq không đơn thuần là Baghdad muốn đào thêm dầu. Nó liên quan trực tiếp tới cách OPEC Plus phân chia thị phần giữa Saudi Arabia, Iraq, Nga, UAE và những nhà sản xuất khác.
6. Iran đứng trước một Iraq có năng lực kinh tế lớn hơn
Iran có ảnh hưởng chính trị và kinh tế đáng kể tại Iraq, nhưng việc Baghdad tăng mạnh doanh thu dầu mỏ có thể giúp chính phủ Iraq có thêm nguồn lực để đầu tư hạ tầng, điện lực và các ngành kinh tế chiến lược.
Điều đó có khả năng làm thay đổi từng bước cán cân phụ thuộc giữa hai nước. Tuy nhiên, ảnh hưởng của Iran tại Iraq có nhiều tầng chính trị, thương mại, tôn giáo và an ninh nên không thể đánh giá chỉ bằng sản lượng dầu.
7. Nút thắt hạ tầng có thể quyết định tham vọng của Baghdad
Để sản xuất 8 đến 10 triệu thùng mỗi ngày, Iraq không chỉ cần khoan thêm giếng. Nước này cần đồng thời mở rộng năng lực xử lý nước phục vụ khai thác, hệ thống thu gom, kho chứa, đường ống và các đầu mối xuất khẩu.
Đặc biệt, phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu Iraq phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng phía nam. Điều đó tạo ra rủi ro tập trung rất lớn. Công suất khai thác trên giấy sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu hệ thống vận chuyển và cảng xuất khẩu không thể đưa lượng dầu tương ứng ra thị trường.
8. Kịch bản 10 triệu thùng mỗi ngày có thể làm thay đổi thị trường dầu
Nếu Iraq tiến gần mức 10 triệu thùng mỗi ngày, nước này không còn chỉ là một nhà sản xuất lớn trong OPEC mà có thể trở thành một trong những trung tâm công suất dầu quan trọng nhất thế giới.
Tác động khi đó sẽ lan rộng từ OPEC Plus tới giá dầu, ngân sách của các quốc gia xuất khẩu, chiến lược năng lượng của Mỹ, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc và khả năng duy trì doanh thu dầu mỏ của Nga cũng như Iran.
Nhưng con số 10 triệu thùng mỗi ngày nên được nhìn nhận là mục tiêu chiến lược hơn là sản lượng chắc chắn sẽ xuất hiện trên thị trường. Baghdad còn phải vượt qua hàng loạt rào cản về đầu tư, hạ tầng, nước phục vụ khai thác, ổn định chính trị, năng lực xuất khẩu và đặc biệt là hạn ngạch OPEC Plus.
Chính vì vậy, cuộc cạnh tranh đáng theo dõi nhất trong sáu năm tới có thể không phải Iraq có đủ dầu để khai thác hay không, mà là liệu thị trường thế giới và OPEC Plus có đủ chỗ cho thêm hàng triệu thùng dầu Iraq mỗi ngày hay không.
