Nếu một phiên bản New Version thay đổi cả beat lẫn giọng hát nhưng không giải thích rõ quy trình tạo ra, khán giả có quyền nghi ngờ đến đâu trước khi có bằng chứng chính thức?
1. Tranh luận bắt nguồn từ các phiên bản New Version
Một cuộc tranh luận đang lan rộng quanh một số playlist âm nhạc liên quan đến Anh Trai Say Hi và Em Xinh Say Hi. Theo các nguồn báo chí đang theo dõi vụ việc, người nghe phát hiện một số video được giới thiệu dưới dạng New Version có phần beat, cách xử lý âm thanh và giọng hát khác với những bản phát hành quen thuộc. Những ca khúc được đưa ra đối chiếu gồm AAA, Đoạn Kịch Câm, Sớm Muộn Thì và Cứ Đổ Tại Cơn Mưa. (Phụ Nữ Mới)
Điểm cần nhấn mạnh là sự khác biệt giữa hai bản thu không đồng nghĩa với việc AI đã được sử dụng. Một bản nhạc có thể thay đổi đáng kể do phối khí lại, remix, thay stem, xử lý vocal, chỉnh cao độ, chỉnh timing, mastering lại hoặc sử dụng nhiều kỹ thuật hậu kỳ âm thanh khác. Vì vậy, việc người nghe nhận thấy giọng hát hoặc beat khác bản gốc mới chỉ tạo cơ sở cho câu hỏi về quy trình sản xuất, chưa phải chứng cứ kỹ thuật cho kết luận AI.
Các bài báo hiện chỉ ghi nhận nghi vấn từ người nghe và cho biết đại diện nhà sản xuất đã được liên hệ để xác minh. Trong những nguồn được kiểm tra chưa có tuyên bố chính thức của VieON, Vie Channel hoặc DatVietVAC xác nhận rằng những bản New Version nói trên được tạo bằng trí tuệ nhân tạo. (Phụ Nữ Mới)
2. Những gì có thể xác nhận và những gì vẫn chưa thể kết luận
Nội dung Tình trạng xác minh
Một số playlist và phiên bản New Version đang gây tranh luận Đã được nhiều nguồn báo chí ghi nhận
Một số người nghe nhận thấy beat và giọng hát khác bản gốc Có ghi nhận, nhưng đây là đánh giá khi nghe và so sánh
Những khác biệt đó chứng minh sản phẩm được tạo bằng AI Chưa có bằng chứng đủ để kết luận
VieON, Vie Channel hoặc DatVietVAC xác nhận dùng AI cho các phiên bản đang bị tranh luận Chưa thấy xác nhận chính thức trong các nguồn được kiểm tra
Nhà sản xuất đã công bố quy trình tạo các bản New Version Chưa thấy thông tin chính thức
YouTube có quy định về việc khai báo nội dung AI Có, trong đó nhạc tạo bằng AI được YouTube nêu là một ví dụ cần khai báo khi thuộc phạm vi chính sách
Vie Channel là đơn vị trực tiếp phát hành nhiều nội dung âm nhạc chính thức thuộc hệ sinh thái Say Hi. Trên kênh YouTube đã xác minh của Vie Channel, phần giới thiệu Em Xinh Say Hi xác định chương trình thuộc bản quyền Vie Channel thuộc DatVietVAC và được VieNETWORK khai thác, bảo vệ bản quyền. Các kênh chính thức của hệ thống cũng thường xuyên phát hành audio, performance và playlist từ Anh Trai Say Hi, Em Xinh Say Hi. (YouTube)
Chính vì các tác phẩm gắn với một hệ thống phát hành chính thức và những nghệ sĩ thật, bất kỳ thay đổi đáng kể nào đối với giọng hát hoặc bản phối đều dễ khiến công chúng đặc biệt quan tâm tới nguồn gốc của phiên bản mới.
3. Vì sao chỉ nghe bằng tai chưa đủ để kết luận AI
AI âm thanh hiện nay có thể thực hiện nhiều công đoạn như tạo nhạc nền, tái cấu trúc bản phối, sinh giọng hát, chuyển đổi chất giọng, tách vocal, tạo hòa âm hoặc mở rộng một phần audio. Nhưng rất nhiều kỹ thuật phòng thu truyền thống cũng có thể tạo ra kết quả tương tự.
Pitch correction có thể khiến cách nhả chữ và cao độ nghe khác bản thu ban đầu. Time stretching có thể thay đổi tiết tấu mà vẫn giữ cao độ. Vocal processing có thể thay đổi màu giọng. Stem separation cho phép lấy giọng hát từ một bản mix rồi phối lại trên instrumental khác. Một producer cũng có thể dựng lại beat gần như hoàn toàn mà không cần sử dụng AI tạo sinh.
Vì thế, các dấu hiệu như vocal nghe lạ, một số âm tiết thiếu tự nhiên, nhạc cụ khác bản gốc hoặc cấu trúc beat thay đổi chỉ có giá trị như dấu hiệu cần kiểm tra thêm. Để xác định đáng tin cậy hơn cần có thông tin từ đơn vị sản xuất, credit của phiên bản mới, metadata, hồ sơ dự án, thông tin từ producer hoặc xác nhận trực tiếp về công cụ được sử dụng.
Nói cách khác, hiện chưa đủ căn cứ để gọi những ca khúc đang gây tranh luận là nhạc AI.
4. Chính sách YouTube khiến vấn đề minh bạch trở nên đáng chú ý
YouTube hiện có cơ chế yêu cầu nhà sáng tạo khai báo khi nội dung được tạo hoặc thay đổi đáng kể bằng AI trong những trường hợp thuộc phạm vi chính sách. Trong tài liệu chính thức, YouTube liệt kê AI-generated music như một ví dụ về nội dung AI cần được khai báo. Khi người đăng khai báo phù hợp, YouTube có thể hiển thị thông tin cho người xem về việc nội dung được tạo hoặc thay đổi bằng AI. (Hỗ trợ Google)
YouTube đồng thời phân biệt việc sử dụng AI tạo sinh đáng kể với những thao tác hỗ trợ sản xuất hoặc sửa chữa nhỏ. Các hoạt động như phục hồi audio, cải thiện chất lượng âm thanh hoặc một số chỉnh sửa kỹ thuật không tự động đồng nghĩa với nội dung phải được xem là tác phẩm do AI tạo ra. (Hỗ trợ Google)
Điều này rất quan trọng với vụ việc hiện tại. Nếu các phiên bản New Version chỉ được remix, remaster hoặc xử lý âm thanh bằng các công cụ thông thường thì bản chất hoàn toàn khác với việc dùng mô hình AI để tạo lại vocal hoặc tạo ra phần âm nhạc mới. Ngược lại, nếu AI tạo sinh thực sự tham gia ở mức đáng kể thì câu hỏi về cách ghi nhãn và minh bạch quy trình phát hành trở nên có cơ sở hơn.
Cho tới khi có thông tin xác nhận, không thể kết luận các video đang bị bàn luận đã vi phạm chính sách YouTube.
5. Tác động lớn nhất hiện tại nằm ở niềm tin của khán giả
Anh Trai Say Hi và Em Xinh Say Hi không chỉ là chương trình truyền hình mà còn tạo ra lượng lớn tài sản âm nhạc được khai thác trên YouTube, VieON và các nền tảng nghe nhạc. Bản thân VieON đã bổ sung mục Music để phục vụ OST, playlist và nội dung âm nhạc, cho thấy khai thác thư viện nhạc là một phần trong hệ sinh thái nội dung của nền tảng. (App Store)
Khi một ca khúc vốn gắn với giọng hát của nghệ sĩ xuất hiện ở phiên bản mới nhưng âm sắc hoặc cách hát thay đổi đáng kể, người nghe có thể đặt câu hỏi ai là người hát, vocal có được tái tạo hay không, producer nào thực hiện, bản phối được làm theo phương pháp nào và nghệ sĩ có tham gia phiên bản đó hay không.
Những câu hỏi ấy không đồng nghĩa với việc kết tội đơn vị phát hành. Tuy nhiên, chúng cho thấy yêu cầu về credit và minh bạch sản xuất đang trở nên quan trọng hơn trong thời đại AI.
Nếu một sản phẩm chỉ đơn giản là remix hoặc tái phối, việc ghi rõ remix, remake, remaster hoặc tên producer có thể giúp người nghe hiểu chính xác họ đang nghe phiên bản gì. Nếu có sử dụng AI tạo sinh ở mức đáng kể, thông tin về AI và phạm vi sử dụng sẽ càng quan trọng, đặc biệt khi sản phẩm gắn với giọng hát và hình ảnh của nghệ sĩ thật.
6. Bản quyền và quyền đối với giọng hát cũng có thể trở thành vấn đề nếu AI thực sự được sử dụng
Ở thời điểm hiện tại chưa có dữ liệu để kết luận có tranh chấp bản quyền trong các playlist đang được nhắc tới. Quyền đối với từng bản ghi còn phụ thuộc vào hợp đồng giữa nghệ sĩ, nhà sản xuất, đơn vị sở hữu master, tác giả, nhà xuất bản và đơn vị khai thác nội dung.
Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ tái tạo giọng hát khiến ranh giới giữa remix truyền thống và nội dung tổng hợp ngày càng được chú ý. YouTube đã triển khai cả cơ chế xử lý trường hợp hình ảnh hoặc giọng nói của một người bị tái tạo bằng AI và nhấn mạnh rằng việc khai báo AI không tự động đồng nghĩa với việc người đăng có quyền sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói của người khác. (Hỗ trợ Google)
Vì vậy, nếu sau này có bằng chứng cho thấy giọng của nghệ sĩ thật được mô phỏng hoặc tái tạo bằng AI, câu chuyện sẽ không còn đơn thuần là khán giả thích hay không thích bản phối mới mà còn có thể liên quan đến quyền khai thác bản ghi, quyền sử dụng giọng hát và thỏa thuận giữa các bên. Hiện chưa có căn cứ để khẳng định tình huống đó đã xảy ra trong trường hợp Anh Trai Say Hi hoặc Em Xinh Say Hi.
7. Điểm mấu chốt của vụ việc hiện nay
Điều đã được ghi nhận là một số phiên bản New Version đang khiến người nghe đặt câu hỏi vì có những khác biệt về beat và vocal so với các phiên bản quen thuộc. Điều chưa được xác minh là AI có thực sự tham gia vào quá trình tạo ra những phiên bản này hay không. (Phụ Nữ Mới)
Vì chưa có thông báo chính thức mô tả quy trình sản xuất, cách tiếp cận chính xác nhất hiện nay là gọi đây là nghi vấn AI, không phải vụ việc đã được xác nhận sử dụng AI.
Sự tranh luận này đồng thời cho thấy một thay đổi lớn của thị trường âm nhạc. Trong thời đại công nghệ có thể tái tạo giọng hát và tạo ra bản phối chỉ trong thời gian ngắn, một dòng chữ New Version đôi khi không còn đủ để giải thích nguồn gốc của một sản phẩm âm nhạc. Khán giả ngày càng muốn biết ai thực hiện phiên bản mới, công nghệ nào được sử dụng và nghệ sĩ thật tham gia đến mức nào.
Cho đến khi VieON, Vie Channel, DatVietVAC hoặc những người trực tiếp tham gia sản xuất công bố thông tin cụ thể, mọi khẳng định rằng loạt hit của Anh Trai Say Hi và Em Xinh Say Hi đã bị AI can thiệp vẫn phải được xem là thông tin chưa chính thức.
#AnhTraiSayHi #EmXinhSayHi #VieON #VieChannel #DatVietVAC #AI #NhacAI #TriTueNhanTao #YouTube #VPop #AmNhacViet #BanQuyen #BanQuyenAmNhac #AIGeneratedMusic #NewVersion
