#GiaDau #NhienLieu #Iran #My #TrungDong #EoBienHormuz #DauTho #Brent #WTI #Diesel #XangDau #NhaMayLocDau #NangLuong #KinhTeTheGioi
Nếu chiến sự Mỹ và Iran kết thúc ngay ngày mai nhưng giá xăng, diesel và nhiên liệu hàng không vẫn neo cao thêm nhiều tháng, liệu thế giới đã đánh giá sai mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng năng lượng này?
1. Vấn đề lớn hơn giá dầu thô đang xuất hiện
Thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước một nghịch lý đáng chú ý. Giá dầu Brent và WTI có thể giảm trong một số phiên, tạo cảm giác áp lực nguồn cung đang dịu đi, nhưng thị trường nhiên liệu thành phẩm lại cho thấy một bức tranh căng thẳng hơn nhiều.
Ngày 24/8, WTI có thời điểm giao dịch quanh 85,93 USD mỗi thùng và Brent quanh 93,22 USD mỗi thùng, cùng giảm hơn 1% khi nhà đầu tư chờ Mỹ công bố gói trừng phạt mới đối với Iran. Commonwealth Bank of Australia nhận định Brent có thể dao động trong vùng 70 đến 100 USD mỗi thùng trong nửa cuối năm 2026. (Anadolu Ajansı)
Điều đáng lo không đơn thuần nằm ở số thùng dầu thô được khai thác. Nút thắt ngày càng rõ hơn nằm ở khả năng đưa đúng loại dầu đến đúng nhà máy lọc dầu, sau đó chuyển chúng thành diesel, nhiên liệu hàng không, xăng và các sản phẩm mà nền kinh tế thực sự cần.
2. Mỹ chuẩn bị sức ép kinh tế chưa từng có với Iran
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ áp đặt cái mà ông gọi là những biện pháp trừng phạt nghiêm khắc nhất trong lịch sử đối với Iran. Mỹ đồng thời gây sức ép lên những quốc gia tiếp tục hỗ trợ hoạt động kinh tế hoặc mua dầu của Tehran. (Reuters)
Iran phản ứng mạnh. Ngoại trưởng Abbas Araqchi cho rằng những đe dọa trừng phạt mới thể hiện sự tuyệt vọng và khẳng định chúng sẽ không khiến Tehran khuất phục. Cuộc chiến đã kéo dài gần sáu tháng, trong khi hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn nghiêm trọng. (Reuters)
Đây chính là biến số khiến thị trường khó định giá. Nếu Washington tăng cường trừng phạt các tổ chức tài chính, tàu vận tải, doanh nghiệp trung gian và những bên mua dầu Iran, lượng dầu có thể tồn tại về mặt vật lý nhưng khả năng đưa nó vào chuỗi thương mại quốc tế sẽ bị hạn chế.
3. Nút thắt thực sự nằm ở nhiên liệu đã tinh chế
Dữ liệu mới về thị trường châu Á cho thấy nhập khẩu các sản phẩm chưng cất nhẹ và trung bình trong tháng 8 thấp hơn khoảng 21% so với mức trung bình trước xung đột. Indonesia và Philippines chịu ảnh hưởng đáng kể, trong khi những nền kinh tế giàu hơn như Australia vẫn có khả năng duy trì nguồn cung nhưng phải chấp nhận chi phí cao hơn. (Reuters)
Chỉ báo Tình trạng đáng chú ý
Brent ngày 24/8 Khoảng 93,22 USD mỗi thùng
WTI ngày 24/8 Khoảng 85,93 USD mỗi thùng
Nhập khẩu sản phẩm chưng cất nhẹ và trung bình của châu Á Giảm khoảng 21% so với trước xung đột
Biên lợi nhuận gasoil Singapore tháng 8 Khoảng 71,29 USD mỗi thùng
Yếu tố gây áp lực Thiếu nhiên liệu tinh chế và dầu thô trung bình phù hợp cho lọc hóa dầu
Khu vực dễ chịu tác động Các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu tại châu Á
Biên lợi nhuận gasoil tại Singapore lên khoảng 71,29 USD mỗi thùng trong tháng 8 là tín hiệu đặc biệt quan trọng. Nó phản ánh giá trị của sản phẩm sau lọc dầu đang tăng mạnh vì nguồn cung không theo kịp nhu cầu. (Reuters)
4. Có dầu thô chưa chắc đồng nghĩa có đủ diesel
Không phải mọi loại dầu đều có thể thay thế hoàn hảo cho nhau.
Nhiều nhà máy lọc dầu được thiết kế và tối ưu cho một nhóm dầu thô cụ thể. Việc thiếu nguồn dầu trung bình từ Trung Đông có thể làm giảm hiệu quả sản xuất diesel và nhiên liệu hàng không ngay cả khi trên thị trường vẫn tồn tại nguồn dầu nhẹ từ những khu vực khác.
Đây là lý do tranh luận về chính xác bao nhiêu triệu thùng dầu đi qua Hormuz mỗi ngày chưa phản ánh đầy đủ mức độ căng thẳng. Reuters ghi nhận có khoảng cách rất lớn giữa ước tính chính thức của Mỹ và dữ liệu theo dõi tàu, nhưng vấn đề cốt lõi vẫn là thiếu đúng loại dầu và thiếu sản phẩm lọc dầu tại những thị trường cần chúng nhất. (Reuters)
5. Công suất lọc dầu trở thành điểm yếu chiến lược
Khủng hoảng hiện nay còn xảy ra trong bối cảnh công suất lọc dầu tại nhiều nền kinh tế phương Tây đã suy giảm.
Theo dự báo của S&P Global Energy được Financial Times dẫn lại, công suất lọc dầu của châu Âu có thể giảm khoảng 20% xuống chỉ hơn 9 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2035. Công suất của Mỹ được dự báo giảm khoảng 7% xuống 16,7 triệu thùng mỗi ngày. Riêng châu Âu đã đóng khoảng 500.000 thùng mỗi ngày công suất trong năm trước. (Financial Times)
Điều đó làm hệ thống mất đi một phần vùng đệm. Khi một tuyến vận tải lớn bị gián đoạn hoặc nguồn dầu phù hợp bị thiếu hụt, thế giới khó nhanh chóng tăng sản lượng xăng, diesel và nhiên liệu hàng không để bù đắp.
6. Tại sao hòa bình cũng chưa thể lập tức kéo giá nhiên liệu xuống
Ngay cả trong kịch bản Washington và Tehran bất ngờ đạt được thỏa thuận, thị trường nhiên liệu khó trở lại bình thường chỉ sau vài ngày.
Các tàu dầu phải được điều chuyển lại. Hợp đồng vận chuyển cần được tái lập. Bảo hiểm hàng hải phải định giá lại rủi ro. Các nhà máy lọc dầu phải tìm lại nguồn nguyên liệu phù hợp. Kho dự trữ thương mại cần được bổ sung. Chuỗi phân phối nhiên liệu phải phục hồi từ nhà máy đến kho chứa, cảng biển và thị trường tiêu thụ.
Quan trọng hơn, lượng tồn kho đã bị rút xuống trong thời gian gián đoạn không thể tái tạo tức thì. Muốn xây dựng lại dự trữ, nhà máy lọc dầu phải sản xuất nhiều hơn nhu cầu hiện tại trong một khoảng thời gian đủ dài.
Vì vậy, kết thúc xung đột có thể làm phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu giảm nhanh, nhưng không đồng nghĩa phần bù khan hiếm của diesel, nhiên liệu hàng không và các sản phẩm tinh chế khác cũng biến mất ngay.
7. Giá dầu thô có thể che giấu mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng
Đây có thể là điểm dễ gây hiểu nhầm nhất.
Nếu Brent giảm từ 95 USD xuống 90 USD mỗi thùng, thị trường có thể coi đó là tín hiệu tích cực. Nhưng nếu biên lợi nhuận lọc dầu vẫn cực cao, nguồn cung diesel tiếp tục thiếu và chi phí vận chuyển vẫn đắt đỏ, người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp chưa chắc được hưởng mức giảm tương ứng.
Nói cách khác, giá một thùng dầu thô không còn là chỉ báo duy nhất để đánh giá sức khỏe của hệ thống năng lượng.
Dầu thô có thể giảm giá trong khi nhiên liệu thành phẩm vẫn đắt.
8. Cú sốc có thể truyền trực tiếp vào kinh tế toàn cầu
Diesel là nhiên liệu quan trọng của xe tải, máy móc xây dựng, nông nghiệp, khai khoáng và nhiều hoạt động công nghiệp. Nhiên liệu hàng không tác động trực tiếp đến vận tải hành khách và hàng hóa bằng đường không. Chi phí nhiên liệu tàu biển lại đi vào giá hàng hóa thương mại quốc tế.
Một cuộc khủng hoảng nhiên liệu kéo dài vì vậy có thể truyền qua nền kinh tế theo chuỗi
Nhiên liệu đắt hơn → vận tải đắt hơn → sản xuất đắt hơn → hàng hóa đắt hơn → lạm phát khó giảm → ngân hàng trung ương khó nới lỏng chính sách tiền tệ.
Rủi ro này đang được thị trường trái phiếu theo dõi khi giá dầu thô và sản phẩm tinh chế tăng làm xuất hiện thêm lo ngại về một cú sốc năng lượng kéo dài đối với lạm phát toàn cầu. (Reuters)
9. Những nền kinh tế nghèo hơn có thể chịu sức ép mạnh nhất
Một quốc gia giàu có có thể trả thêm để giành các lô diesel hoặc nhiên liệu hàng không trên thị trường giao ngay. Những quốc gia có dự trữ ngoại hối hạn chế khó cạnh tranh theo cách tương tự.
Dữ liệu tại châu Á đã bắt đầu cho thấy sự phân hóa này. Australia duy trì nguồn nhập khẩu tương đối ổn định dù chi phí cao hơn, trong khi Indonesia và Philippines ghi nhận mức suy giảm đáng kể về nguồn nhiên liệu nhập khẩu. (Reuters)
Nếu tình trạng kéo dài, đây không chỉ còn là vấn đề năng lượng mà có thể trở thành vấn đề tăng trưởng, cán cân thương mại, tỷ giá và lạm phát tại nhiều nền kinh tế nhập khẩu dầu.
10. Thế giới đang đối mặt cuộc khủng hoảng nhiên liệu chứ không đơn thuần là khủng hoảng dầu
Diễn biến hiện tại cho thấy thị trường cần phân biệt ba vấn đề hoàn toàn khác nhau gồm lượng dầu thô tồn tại trên thế giới, khả năng vận chuyển dầu đến nơi cần thiết và khả năng biến dầu thành đúng loại nhiên liệu mà nền kinh tế cần.
Chỉ cần một mắt xích bị bóp nghẹt, giá nhiên liệu vẫn có thể tăng ngay cả khi sản lượng dầu thô toàn cầu trên giấy tờ có vẻ đầy đủ.
Vì vậy, rủi ro lớn nhất của cuộc chiến Trung Đông hiện nay có thể không nằm ở việc Brent sẽ lên bao nhiêu USD mỗi thùng. Điều đáng lo hơn là thế giới đang tiêu hao lớp đệm nhiên liệu dự trữ trong khi hệ thống lọc dầu và logistics không đủ linh hoạt để phục hồi nhanh.
Ngay cả một thỏa thuận hòa bình bất ngờ cũng chỉ giải quyết phần địa chính trị của bài toán. Phần còn lại gồm tồn kho thấp, công suất lọc dầu hạn chế, thiếu dầu thô phù hợp, vận tải gián đoạn và chuỗi cung ứng nhiên liệu mất cân bằng có thể tiếp tục gây sức ép trong nhiều tháng.
Nếu Brent và WTI đang khiến thị trường tưởng rằng mọi thứ vẫn nằm trong tầm kiểm soát, sự khan hiếm diesel và nhiên liệu tinh chế mới có thể là tín hiệu cảnh báo đáng chú ý nhất của nền kinh tế thế giới lúc này.
#KhungHoangNangLuong #GiaDau #NhienLieu #DauTho #Brent #WTI #Diesel #XangDau #Iran #My #TrungDong #Hormuz #LocDau #NangLuong #LamPhat #KinhTeToanCau
(Feed generated with FetchRSS)