Một infographic cho rằng miền Nam chiếm 41,7 phần trăm, miền Bắc 38,9 phần trăm và miền Trung 19,4 phần trăm quy mô kinh tế Việt Nam, nhưng liệu những con số này có thể được hiểu trực tiếp là tỷ trọng GDP chính thức của ba miền hay đang trộn lẫn những hệ quy chiếu thống kê khác nhau?
1. Điểm cần làm rõ đầu tiên là Việt Nam không công bố GDP chính thức theo ba miền
Trong hệ thống thống kê và điều phối phát triển vùng được Chính phủ sử dụng năm 2023, Việt Nam được xem xét theo 6 vùng kinh tế xã hội gồm Trung du và miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, cách chia thành miền Bắc, miền Trung và miền Nam là một phép gộp lại các vùng hoặc địa phương, không phải hệ phân vùng GDP ba miền chính thức của cơ quan thống kê. (xaydungchinhsach.chinhphu.vn)
Điều này không có nghĩa việc cộng số liệu các tỉnh để so sánh ba miền là vô nghĩa, nhưng người đọc phải biết rõ địa phương nào được xếp vào từng miền, sử dụng GRDP năm nào, số liệu sơ bộ hay chính thức và mẫu số dùng để tính tỷ trọng là GDP cả nước hay tổng GRDP của các địa phương.
2. Tổng ba con số trong infographic không khớp GDP Việt Nam năm 2023
Infographic đưa ra các giá trị
Khu vực theo infographic Giá trị được nêu
Miền Nam 5.330.284 tỷ đồng
Miền Bắc 4.974.502 tỷ đồng
Miền Trung 2.476.256 tỷ đồng
Tổng cộng 12.781.042 tỷ đồng
Trong khi đó, Niên giám thống kê tóm tắt 2024 của cơ quan thống kê quốc gia ghi GDP Việt Nam theo giá hiện hành năm 2023 ở mức 10.319,1 nghìn tỷ đồng. Số công bố ban đầu vào cuối năm 2023 là khoảng 10.221,8 nghìn tỷ đồng và sau đó được cập nhật trong hệ thống thống kê. (Cục Quản lý Nhà nước về Tài sản công)
Như vậy, tổng 12.781.042 tỷ đồng trong infographic cao hơn khoảng 23,9 phần trăm so với GDP năm 2023 theo số liệu thống kê cập nhật. Do đó không nên mô tả ba con số này đơn giản là GDP của ba miền rồi cộng lại thành GDP Việt Nam.
Một khả năng là tác giả đã tổng hợp GRDP của từng tỉnh, thành theo một bộ dữ liệu hoặc thời điểm cập nhật khác. GRDP là tổng sản phẩm tạo ra trên địa bàn tỉnh, thành phố và về khái niệm không hoàn toàn đồng nhất với việc lấy GDP quốc gia rồi phân chia cơ học cho từng địa phương. Cơ quan thống kê từng cảnh báo về hiện tượng tổng GRDP địa phương có thể chênh lệch với GDP cả nước và đã thay đổi quy trình biên soạn nhằm hạn chế tình trạng này. (Cục Quản lý Nhà nước về Tài sản công)
3. Hai cực kinh tế lớn nhất năm 2023 thực sự là Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng
Dữ liệu từ cơ quan nhà nước cho thấy nhận định về sự tập trung mạnh của kinh tế Việt Nam tại hai vùng lớn là có cơ sở.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết năm 2023 vùng Đông Nam Bộ chiếm khoảng 30,2 phần trăm GDP cả nước, đứng đầu 6 vùng kinh tế xã hội. Tốc độ tăng GRDP toàn vùng ước đạt 5,06 phần trăm. (Bộ Kế hoạch và Đầu tư)
Bộ Công Thương cho biết Đồng bằng sông Hồng năm 2023 có quy mô kinh tế tương đương khoảng 30,1 phần trăm GDP cả nước, đứng thứ hai sau Đông Nam Bộ. Tăng trưởng kinh tế của vùng đạt 6,28 phần trăm. (Bộ Công Thương)
Vùng kinh tế năm 2023 Tỷ trọng GDP cả nước theo nguồn cơ quan nhà nước
Đông Nam Bộ khoảng 30,2 phần trăm
Đồng bằng sông Hồng khoảng 30,1 phần trăm
Hai vùng cộng lại khoảng 60,3 phần trăm
Điểm đáng chú ý là chỉ riêng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng đã tạo ra khoảng 60 phần trăm quy mô kinh tế cả nước. Điều này phản ánh mức độ tập trung rất lớn của hoạt động công nghiệp, dịch vụ, tài chính, thương mại, logistics, FDI và hệ thống đô thị tại hai hành lang kinh tế chủ lực.
4. Con số Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 3 triệu tỷ đồng không phải số liệu của Thành phố Hồ Chí Minh cũ năm 2023
Đây là điểm dễ gây hiểu nhầm nhất trong infographic.
Cơ quan Thành phố Hồ Chí Minh cho biết năm 2023 tổng sản phẩm trên địa bàn của Thành phố Hồ Chí Minh cũ đạt hơn 1,6 triệu tỷ đồng theo giá hiện hành và tăng trưởng GRDP đạt 5,81 phần trăm. (ITPC Hồ Chí Minh City)
Con số khoảng 3 triệu tỷ đồng xuất hiện trong các nguồn chính thức sau khi Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không gian hành chính trên cơ sở hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh cũ, Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết thực thể mới có quy mô GRDP khoảng 3 triệu tỷ đồng. (HĐND Hồ Chí Minh City)
Phạm vi Quy mô được nguồn chính thức công bố
Thành phố Hồ Chí Minh cũ năm 2023 hơn 1,6 triệu tỷ đồng
Thành phố Hồ Chí Minh mới sau hợp nhất từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 khoảng 3 triệu tỷ đồng
Vì vậy, nếu một infographic mang tiêu đề theo GDP năm 2023 nhưng đồng thời sử dụng con số khoảng 3 triệu tỷ đồng cho Thành phố Hồ Chí Minh thì đã có sự pha trộn giữa hai phạm vi hành chính và hai thời điểm khác nhau.
Từ đó, nhận định Thành phố Hồ Chí Minh năm 2023 có quy mô khoảng 3 triệu tỷ đồng và lớn hơn toàn bộ các tỉnh miền Trung cộng lại không thể được xác nhận bằng dữ liệu chính thức năm 2023.
5. Tỷ lệ 78 phần trăm của Đồng bằng sông Hồng và 75 phần trăm của Đông Nam Bộ cần hiểu là phép so sánh nội bộ
Infographic cho rằng Đồng bằng sông Hồng chiếm khoảng 78 phần trăm kinh tế miền Bắc và Trung du miền núi phía Bắc chiếm 22 phần trăm. Tương tự, Đông Nam Bộ được cho là chiếm khoảng 75 phần trăm kinh tế miền Nam còn Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 25 phần trăm.
Các tỷ lệ này có thể xuất hiện nếu người lập bảng tự quy ước miền Bắc gồm hai vùng và miền Nam gồm hai vùng rồi lấy quy mô GRDP của từng vùng chia cho tổng tương ứng. Tuy nhiên, trong các nguồn chính thức được kiểm tra, đây không phải bộ chỉ tiêu GDP ba miền được cơ quan thống kê công bố độc lập.
Điều có thể xác nhận chắc chắn là Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ đều là những vùng kinh tế có quy mô vượt trội. Năm 2023, Đồng bằng sông Hồng đứng thứ hai trong 6 vùng với khoảng 30,1 phần trăm GDP cả nước, trong khi Đông Nam Bộ dẫn đầu với khoảng 30,2 phần trăm. (baochinhphu.vn)
6. Vì sao kinh tế Việt Nam tập trung mạnh tại hai cực Bắc và Nam
Đồng bằng sông Hồng có Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Dương và nhiều trung tâm sản xuất lớn. Khu vực này tập trung công nghiệp chế biến chế tạo, điện tử, logistics, cảng biển, dịch vụ tài chính và một lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài. Bộ Công Thương xác định Hà Nội là hạt nhân cùng ba cực tăng trưởng Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh. (Bộ Công Thương)
Đông Nam Bộ có Thành phố Hồ Chí Minh cùng các trung tâm công nghiệp lớn như Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa Vũng Tàu trong cơ cấu hành chính năm 2023. Đây là vùng dẫn đầu cả nước về quy mô GRDP, GRDP bình quân đầu người và nhiều chỉ tiêu đầu tư, ngân sách. (Bộ Kế hoạch và Đầu tư)
Trong khi đó, Đồng bằng sông Cửu Long có thế mạnh lớn về nông nghiệp, thủy sản và chế biến thực phẩm nhưng các ngành này nhìn chung có giá trị gia tăng trên một đơn vị sản lượng thấp hơn nhiều ngành công nghiệp chế biến chế tạo, tài chính, công nghệ và dịch vụ đô thị tập trung tại Đông Nam Bộ. Năm 2023, tăng trưởng GRDP Đồng bằng sông Cửu Long đạt khoảng 6,37 phần trăm và GRDP bình quân đầu người khoảng 72,32 triệu đồng. (Liên Hiệp Hội Khoa Học Kỹ Thuật Cà Mau)
7. Kết luận từ dữ liệu đã kiểm chứng
Thông điệp lớn của infographic rằng kinh tế Việt Nam tập trung mạnh ở miền Bắc và miền Nam, đặc biệt quanh Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ, là phù hợp với bức tranh kinh tế chính thức năm 2023.
Tuy nhiên, không nên coi toàn bộ số liệu trong hình là một bảng GDP ba miền chính thức của Tổng cục Thống kê. Tổng ba con số 12.781.042 tỷ đồng không khớp GDP Việt Nam năm 2023, còn con số Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 3 triệu tỷ đồng thuộc phạm vi Thành phố Hồ Chí Minh mới sau hợp nhất từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 chứ không phải Thành phố Hồ Chí Minh cũ năm 2023.
Điểm đáng chú ý nhất từ dữ liệu chính thức là Đông Nam Bộ chiếm khoảng 30,2 phần trăm và Đồng bằng sông Hồng khoảng 30,1 phần trăm GDP cả nước năm 2023. Hai vùng này cộng lại đã tương đương khoảng 60,3 phần trăm nền kinh tế Việt Nam, cho thấy mức độ tập trung kinh tế rất lớn quanh hai cực tăng trưởng lớn nhất đất nước. (Bộ Kế hoạch và Đầu tư)
