Nếu thương mại dầu toàn cầu vẫn tăng gần 25% đến năm 2050 như OPEC dự báo, liệu quá trình chuyển dịch năng lượng có thực sự làm suy giảm vai trò của dầu hay chỉ đang thay đổi nơi sản xuất, nơi tiêu thụ và các tuyến vận chuyển chiến lược của thế giới?
1. OPEC dự báo thương mại dầu tiếp tục mở rộng đến giữa thế kỷ
Ngày 18 tháng 6 năm 2026, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ OPEC chính thức công bố World Oil Outlook 2026 tại trụ sở OPEC ở Vienna, Áo. Sự kiện được OPEC lên lịch vào lúc 14 giờ 00 theo giờ CEST. Đây là ấn bản thứ 20 của báo cáo World Oil Outlook kể từ khi tài liệu này được công bố lần đầu năm 2007. (OPEC)
Một trong những dự báo đáng chú ý nhất của World Oil Outlook 2026 là tổng thương mại dầu liên khu vực, bao gồm dầu thô, condensate và các sản phẩm dầu đã qua chế biến, được OPEC dự báo tăng từ khoảng 55 triệu thùng mỗi ngày năm 2025 lên gần 62 triệu thùng mỗi ngày năm 2030, gần 68 triệu thùng mỗi ngày năm 2040 và khoảng 69 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050. OPEC mô tả mức tăng trong toàn kỳ là gần 25%. (OPEC Digital Publications)
Cần phân biệt rõ tổng thương mại dầu với riêng thương mại dầu thô và condensate. Theo số liệu OPEC công bố, thương mại dầu thô và condensate liên khu vực ở mức khoảng 37,3 triệu thùng mỗi ngày năm 2025, dự kiến tăng lên 41,8 triệu thùng mỗi ngày năm 2030 và 47,8 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050. Các con số này là dự báo dài hạn của OPEC, không phải sản lượng hay giao dịch đã được bảo đảm sẽ xảy ra trong tương lai. (LinkedIn)
Chỉ tiêu 2025 2030 2040 2050
Tổng thương mại dầu liên khu vực khoảng 55 mb/d gần 62 mb/d gần 68 mb/d khoảng 69 mb/d
Dầu thô và condensate khoảng 37,3 mb/d khoảng 41,8 mb/d OPEC dự báo tiếp tục tăng khoảng 47,8 mb/d
Tỷ trọng dầu thô và condensate trong tổng thương mại 67% — — trên 69%
Số liệu OPEC cho thấy dầu thô và condensate vẫn chiếm phần lớn luồng thương mại dầu quốc tế. Tỷ trọng này ở mức 67% năm 2025 và được dự báo vượt 69% vào năm 2050. OPEC chỉ tính thương mại giữa các khu vực lớn trong thống kê này, không tính giao dịch nội vùng. (OPEC Digital Publications)
2. Nhu cầu dầu tăng tại các nền kinh tế ngoài OECD là động lực chính
Dự báo thương mại dầu tăng không đứng độc lập mà gắn trực tiếp với giả định về nhu cầu dầu toàn cầu. World Oil Outlook 2026 dự báo nhu cầu dầu thế giới tăng từ 105,1 triệu thùng mỗi ngày năm 2025 lên 113,3 triệu thùng mỗi ngày năm 2030 và 124,1 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050. Tổng mức tăng trong giai đoạn 2025–2050 đạt 19 triệu thùng mỗi ngày. (OPEC Digital Publications)
Phần tăng trưởng chủ yếu đến từ các nền kinh tế ngoài OECD. OPEC dự báo nhu cầu dầu của nhóm này tăng từ 59,2 triệu thùng mỗi ngày năm 2025 lên 86,1 triệu thùng mỗi ngày năm 2050, tương đương tăng 26,9 triệu thùng mỗi ngày. Trong khi đó, nhu cầu của OECD được dự báo giảm từ 45,9 xuống 38 triệu thùng mỗi ngày trong cùng giai đoạn. (OPEC Digital Publications)
Khu vực 2025 2050 Thay đổi
OECD 45,9 mb/d 38,0 mb/d giảm 7,9 mb/d
Ngoài OECD 59,2 mb/d 86,1 mb/d tăng 26,9 mb/d
Trung Quốc 16,9 mb/d 18,0 mb/d tăng 1,1 mb/d
Ấn Độ 5,6 mb/d 13,8 mb/d tăng 8,1 mb/d
Các nước châu Á khác 9,8 mb/d 15,1 mb/d tăng 5,3 mb/d
Trung Đông 8,9 mb/d 13,6 mb/d tăng 4,7 mb/d
Châu Phi 4,9 mb/d 9,2 mb/d tăng 4,3 mb/d
Trong dự báo của OPEC, Ấn Độ là nguồn tăng nhu cầu lớn nhất với mức tăng 8,1 triệu thùng mỗi ngày đến năm 2050. Các nền kinh tế châu Á ngoài Trung Quốc và Ấn Độ tăng 5,3 triệu thùng mỗi ngày, Trung Đông tăng 4,7 triệu thùng mỗi ngày và châu Phi tăng 4,3 triệu thùng mỗi ngày. (OPEC Digital Publications)
3. Vận tải, hàng không và hóa dầu tiếp tục kéo nhu cầu lên
Ở cấp độ ngành sử dụng, OPEC dự báo giao thông đường bộ vẫn là lĩnh vực tiêu thụ dầu lớn nhất. Nhu cầu dầu cho đường bộ tăng từ 47 triệu thùng mỗi ngày năm 2025 lên 52,7 triệu thùng mỗi ngày năm 2050. Hàng không tăng từ 7,2 lên 11,5 triệu thùng mỗi ngày, trong khi hóa dầu tăng từ 16,1 lên 20,7 triệu thùng mỗi ngày. (OPEC Digital Publications)
Lĩnh vực 2025 2050 Mức tăng
Giao thông đường bộ 47,0 mb/d 52,7 mb/d 5,7 mb/d
Hàng không 7,2 mb/d 11,5 mb/d 4,2 mb/d
Hóa dầu 16,1 mb/d 20,7 mb/d 4,6 mb/d
Vận tải nói chung 60,1 mb/d 71,5 mb/d 11,5 mb/d
Phát điện 4,0 mb/d 3,5 mb/d giảm 0,5 mb/d
Điểm đáng chú ý là OPEC vẫn dự báo đội xe điện tăng rất mạnh. Số lượng xe điện toàn cầu được dự báo tăng từ khoảng 70 triệu chiếc năm 2025 lên 634 triệu chiếc năm 2050. Tuy nhiên, trong mô hình của OPEC, sự mở rộng của dân số, kinh tế, đội xe, hàng không và hóa dầu tại các nước đang phát triển vẫn đủ lớn để nhu cầu dầu toàn cầu tiếp tục tăng. (OPEC Digital Publications)
4. Trung Đông được dự báo củng cố vai trò trung tâm của thương mại dầu
Cấu trúc thương mại dầu cũng thay đổi đáng kể theo khu vực. OPEC xác định Trung Đông là khu vực xuất khẩu ròng lớn nhất năm 2025 với khoảng 17,4 triệu thùng mỗi ngày. Đến năm 2050, con số này được dự báo tăng lên 28,7 triệu thùng mỗi ngày. (OPEC Digital Publications)
Ở chiều ngược lại, khu vực châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục là trung tâm nhập khẩu dầu thô và condensate lớn nhất. Nhóm các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương ngoài Trung Quốc được OPEC ước tính nhập khẩu ròng 13,8 triệu thùng mỗi ngày năm 2025 và có thể tiến sát 22 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050. Trung Quốc được dự báo tăng nhập khẩu ròng từ 11,2 lên 12,4 triệu thùng mỗi ngày. (OPEC Digital Publications)
Những con số này cho thấy trong kịch bản cơ sở của OPEC, trọng tâm thương mại dầu ngày càng dịch chuyển về mối liên kết giữa các khu vực sản xuất lớn, đặc biệt là Trung Đông, với các trung tâm tiêu thụ tại châu Á. Đây không phải là dự báo rằng mọi quốc gia châu Á đều tăng phụ thuộc ở mức giống nhau, mà là xu hướng tổng hợp theo các khu vực do OPEC xác định. (OPEC Digital Publications)
Một thay đổi khác đáng chú ý là Mỹ và Canada được OPEC dự báo chuyển từ vị thế xuất khẩu ròng nhỏ sang nhập khẩu ròng nhỏ trong dài hạn. OPEC không coi đây là một thay đổi tức thời mà là xu hướng xuất hiện trong toàn bộ giai đoạn dự báo đến năm 2050. (OPEC Digital Publications)
5. Vì sao tốc độ tăng thương mại dầu chậm lại sau năm 2040
OPEC dự báo tổng thương mại dầu tăng nhanh hơn trong giai đoạn đầu nhưng chậm lại đáng kể từ năm 2040 đến năm 2050. Theo World Oil Outlook 2026, hai nguyên nhân được nêu trực tiếp là tốc độ tăng nhu cầu dầu chậm lại và công suất lọc dầu tại các nước đang phát triển tiếp tục mở rộng. Khi nhiều khu vực có thêm khả năng tự chế biến dầu thô, lượng sản phẩm dầu cần vận chuyển xuyên khu vực có thể tăng chậm hơn. (OPEC Digital Publications)
Điều này giải thích vì sao thương mại dầu thô và condensate vẫn tiếp tục tăng đến 2050 nhưng tổng thương mại dầu không tăng với tốc độ tương tự trong toàn bộ 25 năm. Cấu trúc thị trường trong dự báo của OPEC vì vậy không đơn thuần là nhiều dầu hơn được vận chuyển, mà còn là sự thay đổi về vị trí nhà máy lọc dầu, nguồn cung, trung tâm nhu cầu và hướng di chuyển của các dòng dầu quốc tế. (OPEC Digital Publications)
6. Dự báo 2050 không phải một kết quả duy nhất
Một điểm quan trọng khi đọc World Oil Outlook 2026 là OPEC cũng công bố các kịch bản thay thế nhằm phản ánh mức độ bất định của hệ thống năng lượng. Trong Technology-Driven Scenario, đầu tư nhanh hơn vào các công nghệ năng lượng tiên tiến, thay thế nhiên liệu và cải thiện hiệu suất khiến nhu cầu dầu bắt đầu giảm sau năm 2035 và xuống dưới 107 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050, thấp hơn khoảng 17 triệu thùng mỗi ngày so với kịch bản cơ sở của OPEC. (OPEC Digital Publications)
Ngược lại, Equitable Growth Scenario giả định tăng trưởng kinh tế nhanh hơn tại các nước đang phát triển và nhu cầu năng lượng cao hơn. Trong kịch bản này, OPEC dự báo nhu cầu dầu có thể đạt 131 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2050, cao hơn gần 7 triệu thùng mỗi ngày so với kịch bản cơ sở. (OPEC Digital Publications)
Vì vậy, con số thương mại dầu tăng gần 25% đến năm 2050 cần được hiểu đúng là một dự báo trong hệ thống giả định của World Oil Outlook 2026, không phải một kết quả chắc chắn. Chính OPEC thừa nhận triển vọng năng lượng dài hạn chịu ảnh hưởng của chính sách, công nghệ, đầu tư, tăng trưởng kinh tế, dân số và tốc độ chuyển đổi của hệ thống năng lượng. (OPEC Digital Publications)
Dù vậy, thông điệp trung tâm từ các số liệu của OPEC vẫn rất rõ. Trong kịch bản cơ sở của tổ chức này, thương mại dầu quốc tế không thu hẹp vào giữa thế kỷ. Khối lượng tiếp tục tăng, nhu cầu dịch chuyển mạnh sang các nền kinh tế ngoài OECD, Trung Đông củng cố vai trò xuất khẩu và châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục là trung tâm nhập khẩu lớn nhất. Tranh luận lớn vì thế không chỉ nằm ở câu hỏi thế giới còn sử dụng bao nhiêu dầu vào năm 2050, mà còn ở việc những thùng dầu đó sẽ được sản xuất ở đâu, chế biến ở đâu và phải đi qua những tuyến thương mại nào để đến được các trung tâm tiêu thụ. (OPEC Digital Publications)
