#Nga #DầuMỏ #DầuNga #NăngLượng #RystadEnergy #GiáDầu #ThịTrườngDầu #Ukraine #Brent #WTI #AnNinhNăngLượng
Nếu thêm một đợt gián đoạn lớn xảy ra, liệu ngành dầu mỏ Nga còn đủ khả năng hấp thụ cú sốc hay sẽ buộc phải đóng thêm giếng và mất luôn một phần công suất khai thác?
1. Triển vọng dầu thô Nga tiếp tục xấu đi
Ngành dầu mỏ Nga đang bước vào giai đoạn mà vấn đề không còn đơn thuần là xuất khẩu được bao nhiêu dầu. Áp lực hiện đồng thời xuất hiện ở khai thác, lọc dầu, tồn kho, cảng xuất khẩu và khả năng duy trì các giếng dầu lâu năm.
Theo Rystad Energy, dự báo sản lượng dầu thô trung bình của Nga trong năm 2026 đã được điều chỉnh xuống khoảng 8,95 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn khoảng 90.000 thùng mỗi ngày so với dự báo trước đó. Sang năm 2027, sản lượng được dự báo tiếp tục giảm xuống khoảng 8,6 triệu thùng mỗi ngày.
Chỉ tiêu Mức ước tính
Sản lượng dầu thô Nga năm 2026 8,95 triệu thùng mỗi ngày
Sản lượng dự báo năm 2027 8,6 triệu thùng mỗi ngày
Mức điều chỉnh dự báo 2026 Giảm 90.000 thùng mỗi ngày
Công suất dự phòng năm 2026 Khoảng 620.000 thùng mỗi ngày
Công suất dự phòng năm 2027 Khoảng 700.000 thùng mỗi ngày
Lọc dầu nửa cuối 2026 Khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày
Trung bình mùa vụ 2016 đến 2023 Khoảng 5,7 triệu thùng mỗi ngày
Mức thiếu hụt công suất lọc dầu Gần 30 phần trăm
Điểm đáng chú ý nằm ở việc sản lượng không chỉ chịu sức ép từ các biện pháp trừng phạt. Các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu, cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng đang khiến toàn bộ chuỗi dầu mỏ Nga trở nên khó cân bằng hơn.
2. Nhà máy lọc dầu trở thành nút thắt lớn
Rystad Energy đánh giá công suất lọc dầu của Nga trong tháng 6 và tháng 7 năm 2026 nằm trong nhóm thấp nhất được ghi nhận trong khoảng hai thập kỷ.
Trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12, lượng dầu được đưa vào các nhà máy lọc dầu dự kiến chỉ khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày.
So với mức trung bình theo mùa khoảng 5,7 triệu thùng mỗi ngày trong giai đoạn 2016 đến 2023, mức hiện tại thấp hơn gần 30 phần trăm.
Điều này tạo ra một bài toán rất khó cho Nga. Dầu thô không được đưa vào nhà máy lọc dầu chỉ còn ba hướng xử lý chính là xuất khẩu, đưa vào kho chứa hoặc giảm sản lượng ngay tại mỏ.
Khi cả hệ thống xuất khẩu lẫn kho chứa đều chịu sức ép, lựa chọn cuối cùng ngày càng khó tránh khỏi chính là cắt giảm khai thác.
Rystad Energy ước tính Nga có thể xử lý ít hơn khoảng 1,4 triệu thùng dầu mỗi ngày trong nửa cuối năm 2026 so với mô hình mùa vụ lịch sử.
Đây là con số đủ lớn để biến sự cố ở khâu lọc dầu thành vấn đề trực tiếp đối với hoạt động khai thác thượng nguồn.
3. Kho chứa đầy khiến Nga mất lớp đệm an toàn
Trong điều kiện bình thường, một quốc gia sản xuất dầu lớn có thể sử dụng kho chứa để hấp thụ tạm thời lượng dầu dư thừa khi nhà máy lọc dầu bảo trì hoặc xuất khẩu gặp trục trặc.
Nhưng theo phân tích của Rystad Energy, tồn kho dầu thô trên đất liền của Nga đã ở mức khiến việc tiếp tục hấp thụ các gián đoạn trở nên khó khăn hơn.
Điều đó có nghĩa một cuộc tấn công hoặc sự cố có quy mô tương đương trước đây có thể chỉ gây ra vấn đề ngắn hạn, nhưng trong điều kiện hiện tại lại có khả năng nhanh chóng dẫn tới cắt giảm sản lượng tại mỏ.
Đây chính là điểm khiến tình hình trở nên đáng lo ngại.
Nga đang mất dần khả năng dùng tồn kho làm bộ giảm xóc cho ngành dầu mỏ.
4. Chỉ khoảng 620.000 thùng mỗi ngày công suất dự phòng
Rystad Energy ước tính công suất khai thác dự phòng của Nga trong năm 2026 chỉ khoảng 620.000 thùng mỗi ngày, trước khi tăng nhẹ lên khoảng 700.000 thùng mỗi ngày vào năm 2027.
Nhìn riêng con số này có thể tạo cảm giác Nga vẫn còn một lượng dầu đáng kể có thể nhanh chóng đưa trở lại thị trường.
Thực tế phức tạp hơn nhiều.
Một phần đáng kể công suất dự phòng nằm tại những giếng dầu đã hoạt động lâu năm và có tỷ lệ nước cao. Khi những giếng này phải ngừng khai thác trong thời gian dài, việc đưa chúng trở lại mức sản lượng trước đó không phải lúc nào cũng khả thi.
Giếng có thể cần can thiệp kỹ thuật tốn kém, năng suất sau khi tái khởi động có thể giảm và chi phí xử lý nước tiếp tục tăng.
Trong một số trường hợp, chi phí phục hồi có thể cao đến mức việc đóng giếng vĩnh viễn trở thành lựa chọn kinh tế hơn.
Vì vậy, 620.000 thùng mỗi ngày công suất dự phòng trên lý thuyết không đồng nghĩa với 620.000 thùng mỗi ngày có thể phục hồi hoàn toàn trong thực tế.
5. Một phần công suất có nguy cơ biến mất vĩnh viễn
Đây có thể là vấn đề dài hạn nghiêm trọng hơn cả sự suy giảm sản lượng trong năm 2026.
Các mỏ dầu trưởng thành thường phụ thuộc vào hệ thống duy trì áp suất, xử lý nước và vận hành liên tục. Việc đóng một giếng già trong thời gian dài có thể làm thay đổi điều kiện kỹ thuật bên trong giếng và tầng chứa.
Khi thời gian ngừng khai thác kéo dài, khả năng giếng quay lại sản lượng cũ giảm dần.
Nếu chi phí sửa chữa, xử lý nước và tái kích hoạt vượt quá giá trị lượng dầu có thể khai thác, doanh nghiệp có thể quyết định không đưa giếng trở lại hoạt động.
Khi đó, một phần công suất được gọi là dự phòng thực chất sẽ trở thành công suất mất vĩnh viễn.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với Nga bởi sau năm 2027, khả năng bù đắp suy giảm tự nhiên từ những mỏ trưởng thành bằng các dự án dầu mới quy mô lớn được đánh giá là hạn chế.
6. Xuất khẩu cũng không còn là van xả hoàn hảo
Khi các nhà máy lọc dầu giảm công suất, giải pháp hợp lý nhất là tăng xuất khẩu dầu thô.
Nhưng hệ thống xuất khẩu của Nga cũng đang chịu áp lực.
Các gián đoạn tại những cảng xuất khẩu phía tây, chi phí vận tải tăng, rủi ro liên quan đến lệnh trừng phạt và độ tin cậy suy giảm của hoạt động vận chuyển đường biển khiến việc đưa thêm dầu ra thị trường không còn dễ dàng.
Tháng 6 cho thấy Nga vẫn có thể hấp thụ phần nào sự mất cân đối giữa khai thác và lọc dầu. Sang tháng 7, những hạn chế của hệ thống xuất khẩu đã trở nên rõ ràng hơn.
Nếu nhà máy lọc dầu không nhận dầu, kho chứa không còn nhiều dư địa và xuất khẩu không thể tăng tương ứng, áp lực cuối cùng sẽ quay trở lại đầu giếng.
7. Trung Quốc và Ấn Độ có thể có thêm quyền mặc cả
Một rủi ro khác đối với Nga xuất hiện nếu thị trường dầu toàn cầu bước vào trạng thái dư cung trong năm 2027.
Rystad Energy cho rằng kịch bản này có thể xảy ra nếu căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt và các dòng cung ứng bị gián đoạn được bình thường hóa.
Trong môi trường nguồn cung dồi dào, người mua sẽ có nhiều lựa chọn hơn.
Trung Quốc, Ấn Độ, Türkiye, Hungary và Slovakia có thể tiếp cận nhiều dầu không chịu trừng phạt hơn. Khi đó, động lực chấp nhận các rủi ro pháp lý, tài chính và hậu cần liên quan tới dầu Nga sẽ giảm xuống.
Để giữ khách hàng, dầu Nga có thể phải được bán với mức chiết khấu sâu hơn.
Điều này tạo ra thế gọng kìm đối với các nhà sản xuất Nga khi sản lượng giảm, chi phí logistics cao, dầu phải bán chiết khấu và giá dầu thế giới có nguy cơ chịu áp lực giảm.
8. Giá dầu hiện vẫn ở vùng cao
Diễn biến giá dầu quốc tế hiện tại vẫn cho thấy thị trường đang duy trì mức giá tương đối cao.
Năng lượng Giá Biến động
WTI 82,40 USD mỗi thùng tăng 1,42 phần trăm
Brent 88,52 USD mỗi thùng tăng 1,67 phần trăm
Murban 89,42 USD mỗi thùng giảm 0,77 phần trăm
Khí tự nhiên 2,733 USD tăng 0,22 phần trăm
Mức giá này có thể hỗ trợ doanh thu của các quốc gia xuất khẩu dầu, nhưng vấn đề của Nga nằm ở chỗ giá chuẩn quốc tế không phản ánh đầy đủ số tiền thực tế mà các nhà sản xuất Nga nhận được.
Chiết khấu đối với dầu Nga, chi phí vận tải, bảo hiểm, thanh toán và những rủi ro phát sinh từ trừng phạt có thể làm giảm đáng kể giá trị kinh tế cuối cùng của mỗi thùng dầu xuất khẩu.
9. Cú sốc hiện nay khác với một đợt giảm sản lượng thông thường
Nếu sản lượng giảm đơn thuần do hạn ngạch hoặc quyết định thương mại, các giếng có thể được bảo dưỡng và chuẩn bị để tăng sản lượng trở lại khi điều kiện thị trường thay đổi.
Tình hình hiện tại của Nga phức tạp hơn vì nhiều yếu tố đang xảy ra đồng thời.
Nhà máy lọc dầu hoạt động dưới công suất lịch sử, kho chứa mất dần khả năng hấp thụ dầu dư thừa, xuất khẩu đường biển trở nên tốn kém và thiếu ổn định hơn, trong khi một phần công suất dự phòng lại nằm ở những giếng dầu già có nguy cơ suy giảm vĩnh viễn.
Do đó, mỗi cú sốc mới không chỉ làm mất một lượng dầu trong vài tuần.
Nó có khả năng làm suy yếu luôn năng lực sản xuất trong những năm tiếp theo.
10. Năm 2027 có thể trở thành phép thử thực sự
Nếu dự báo của Rystad Energy trở thành hiện thực, sản lượng dầu thô Nga sẽ giảm từ khoảng 8,95 triệu thùng mỗi ngày năm 2026 xuống 8,6 triệu thùng mỗi ngày năm 2027, tương đương giảm khoảng 350.000 thùng mỗi ngày.
Đáng chú ý hơn, sự suy giảm này có thể diễn ra đúng thời điểm thị trường dầu thế giới xuất hiện dư cung.
Nga khi đó có thể đối mặt đồng thời với sản lượng thấp hơn, khả năng phục hồi giếng hạn chế, mức chiết khấu lớn hơn và sức ép từ những nguồn dầu cạnh tranh không chịu trừng phạt.
Vấn đề vì thế không còn là Nga có thể chịu thêm một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu hay một sự cố tại cảng xuất khẩu hay không.
Câu hỏi lớn hơn là sau mỗi cú sốc, Nga còn bao nhiêu công suất thực sự có thể phục hồi.
Khi công suất dự phòng chỉ khoảng 620.000 thùng mỗi ngày và một phần nằm trong những giếng già ngày càng khó tái khởi động, biên an toàn của một trong những ngành dầu mỏ lớn nhất thế giới đang trở nên mỏng hơn đáng kể.
#DầuNga #Nga #RystadEnergy #DầuThô #GiáDầu #Brent #WTI #NăngLượng #ThịTrườngNăngLượng #AnNinhNăngLượng #SảnLượngDầu #LọcDầu #XuấtKhẩuDầu #Ukraine #KinhTếNga
