#DonaldTrump #VladimirPutin #Ukraine #Nga #My #ChienSuUkraine #NgaUkraine #NATO #DiaChinhTri #HoaBinhUkraine #DamPhanHoaBinh #AnNinhChauAu
Nếu Washington đi đến kết luận rằng Vladimir Putin không thực sự muốn thỏa hiệp, liệu Donald Trump có chuyển từ gây sức ép lên Kyiv sang giúp Ukraine tạo sức ép quân sự trực tiếp lên Nga?
1. Từ kỳ vọng đàm phán đến hoài nghi ngày càng lớn
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025, Tổng thống Donald Trump đặt đàm phán vào trung tâm chiến lược nhằm kết thúc chiến tranh Nga – Ukraine. Cách tiếp cận ban đầu dựa trên giả định rằng Washington có thể trực tiếp làm việc với Tổng thống Vladimir Putin, xác định những giới hạn mà Moscow có thể chấp nhận và từng bước đưa Nga cùng Ukraine đến một thỏa thuận chính trị.
Tháng 2/2025, Trump mở đường cho đối thoại trực tiếp với Putin trong bối cảnh chính quyền Mỹ khi đó cho rằng việc Ukraine giành lại toàn bộ lãnh thổ bằng giải pháp quân sự là rất khó. Đây là sự thay đổi đáng kể so với cách tiếp cận của chính quyền Joe Biden trước đó. (The Wall Street Journal)
Nhưng sau hơn một năm, bài toán trở nên phức tạp hơn. Chiến tranh chưa kết thúc, các vòng ngoại giao không tạo được thỏa thuận bền vững và Moscow vẫn tiếp tục theo đuổi các mục tiêu quân sự. Những diễn biến mới đang khiến Washington phải đánh giá lại giả định rằng quan hệ trực tiếp giữa Trump và Putin có thể nhanh chóng mở khóa tiến trình hòa bình.
2. Ukraine từ vị thế bị đánh giá yếu đã chứng minh khả năng gây sức ép lên Nga
Một trong những thay đổi quan trọng nhất nằm ở cách Washington nhìn nhận năng lực của Ukraine.
Trong cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng tháng 2/2025, Trump từng cho rằng Kyiv không nắm nhiều lợi thế trong cuộc chiến. Tuy nhiên, Ukraine sau đó mở rộng chiến dịch tấn công tầm xa, sử dụng UAV và vũ khí do nước này phát triển để đánh vào căn cứ không quân, cơ sở lọc dầu, phòng không và nhiều mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Theo AP, những chiến dịch này góp phần làm thay đổi cách Washington đánh giá khả năng của Kyiv. Ukraine không thể đảo ngược toàn bộ tương quan lực lượng, nhưng đã chứng minh rằng Nga cũng có những điểm dễ tổn thương và Moscow phải trả giá ngày càng lớn nếu chiến tranh kéo dài. (AP News)
Điều này tạo ra một phương trình khác cho Nhà Trắng. Thay vì chỉ hỏi Ukraine sẵn sàng nhượng bộ bao nhiêu để đổi lấy hòa bình, Washington có thể phải tính đến câu hỏi Nga cần chịu thêm bao nhiêu áp lực trước khi Putin thấy rằng tiếp tục chiến tranh đắt đỏ hơn một thỏa thuận.
3. Putin vẫn chưa cho thấy dấu hiệu nhượng bộ mang tính quyết định
Vấn đề lớn nhất đối với chiến lược ngoại giao của Trump nằm ở khoảng cách giữa kỳ vọng của Washington và hành động thực tế của Moscow.
Nga tiếp tục tiến hành chiến tranh trong khi các cuộc đàm phán trực tiếp Nga – Ukraine đã đình trệ từ tháng 2/2026. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 14/8 cho biết Moscow sẵn sàng nối lại đàm phán, nhưng đồng thời tuyên bố Nga sẽ tăng cường đối phó với nguồn viện trợ quân sự phương Tây dành cho Ukraine. (Reuters)
Điều đó phản ánh nghịch lý đã tồn tại xuyên suốt tiến trình hòa bình. Nga tuyên bố sẵn sàng đàm phán nhưng chưa từ bỏ việc sử dụng sức mạnh quân sự nhằm cải thiện vị thế trước bất kỳ thỏa thuận nào.
Đối với Washington, đây là vấn đề then chốt. Đàm phán chỉ có thể tạo ra kết quả nếu cả hai phía đều tin rằng thỏa thuận mang lại lợi ích lớn hơn tiếp tục chiến đấu. Nếu Kremlin tin rằng thời gian vẫn đứng về phía Nga, động lực nhượng bộ sẽ rất hạn chế.
4. Ukraine đang chủ động đưa một phương án hòa bình mới cho Mỹ
Ngày 11/8/2026, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết Ukraine đã chuyển các đề xuất mới về chấm dứt chiến tranh cho các nhà đàm phán Mỹ.
Chi tiết của phương án chưa được công bố. Tuy nhiên, Kyiv nhấn mạnh hai yếu tố gồm tăng cường phòng không cho Ukraine và gia tăng sức ép đối với Nga nhằm buộc Moscow lựa chọn hòa bình thay vì tiếp tục chiến tranh. Các nhà đàm phán Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến tiếp tục các hoạt động ngoại giao liên quan Kyiv và Moscow. (Reuters)
Trước đó, Zelenskyy cũng trao đổi với các đại diện Mỹ về việc khôi phục tiến trình ngoại giao và tăng cường năng lực phòng không, đặc biệt liên quan hệ thống Patriot. (Reuters)
Điểm đáng chú ý là Kyiv hiện không còn chỉ yêu cầu viện trợ để phòng thủ. Ukraine muốn xây dựng một cấu trúc trong đó sức mạnh quân sự và ngoại giao hỗ trợ lẫn nhau, tạo cho Washington thêm đòn bẩy khi thương lượng với Moscow.
5. Chiến lược của Mỹ có thể chuyển từ ép hai bên thỏa hiệp sang tạo đòn bẩy đối với Nga
Giai đoạn Cách tiếp cận nổi bật của Washington Mục tiêu
Đầu năm 2025 Mở đối thoại trực tiếp Trump – Putin Nhanh chóng đưa Nga vào tiến trình đàm phán
Giữa năm 2025 Thúc đẩy ngừng bắn và tìm khuôn khổ thỏa thuận Đóng băng hoặc giảm cường độ chiến tranh
2025 đến đầu 2026 Tiếp tục ngoại giao trong khi đánh giá khả năng thỏa hiệp của Moscow Xác định giới hạn mà Nga và Ukraine có thể chấp nhận
Giữa năm 2026 Washington đánh giá cao hơn năng lực gây sức ép của Ukraine Tăng đòn bẩy cho Kyiv
Tháng 8/2026 Ukraine đưa đề xuất hòa bình mới, Mỹ tiếp tục tiếp xúc hai phía Kết hợp ngoại giao với sức ép quân sự và kinh tế
Đây chưa đồng nghĩa Washington từ bỏ đàm phán. Ngược lại, một chiến lược cứng rắn hơn có thể được thiết kế nhằm khiến đàm phán trở nên hiệu quả hơn.
Nếu Putin tin rằng Nga có thể tiếp tục chiến tranh mà không phải chịu thêm chi phí đáng kể, Moscow có ít lý do để thay đổi yêu cầu. Nhưng nếu Ukraine có đủ năng lực đánh vào các mắt xích quân sự và kinh tế quan trọng, trong khi Nga đồng thời chịu thêm sức ép kinh tế và ngoại giao, phép tính của Kremlin có thể thay đổi.
6. Một yếu tố mới khiến Washington lo ngại vượt xa chiến trường Ukraine
Sự thay đổi trong cách Mỹ nhìn Putin không chỉ liên quan đến tiến trình hòa bình.
Theo Wall Street Journal, các đánh giá tình báo Mỹ gần đây cảnh báo Nga có thể trong những năm tới tiến hành một hành động hạn chế nhằm thử phản ứng của NATO. Những kịch bản được xem xét bao gồm hoạt động hỗn hợp, tấn công mạng hoặc một hành động quân sự quy mô nhỏ nằm gần ngưỡng kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể của liên minh. (The Wall Street Journal)
Giới lãnh đạo quân sự Đức cũng cảnh báo Nga đang thăm dò hệ thống phòng thủ NATO thông qua UAV và những hình thức chiến tranh hỗn hợp. (The Wall Street Journal)
Nếu những đánh giá này tiếp tục định hình tư duy của Washington, cuộc chiến Ukraine sẽ không còn được xem đơn thuần là một xung đột lãnh thổ giữa Nga và Ukraine. Nó trở thành một phần của bài toán rộng hơn về khả năng răn đe Nga và độ tin cậy của NATO tại châu Âu.
7. Trump đứng trước lựa chọn khó hơn nhiều so với đầu nhiệm kỳ
Trump bước vào nhiệm kỳ với niềm tin mạnh mẽ rằng ngoại giao cá nhân và đàm phán trực tiếp có thể tạo ra bước đột phá. Nhưng hơn một năm chiến tranh tiếp diễn đang đặt ra một thực tế khó khăn hơn.
Nếu Washington kết luận Putin thực sự muốn đạt một thỏa thuận nhưng hai phía chưa tìm được điểm cân bằng, Mỹ sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian và thúc đẩy nhượng bộ từ cả Moscow lẫn Kyiv.
Nếu Washington kết luận Putin chủ yếu sử dụng đàm phán để kéo dài thời gian trong khi tiếp tục cải thiện vị thế quân sự, chiến lược hợp lý hơn đối với Nhà Trắng sẽ là tăng chi phí của việc tiếp tục chiến tranh.
Khi đó, viện trợ phòng không, năng lực tấn công của Ukraine, trừng phạt kinh tế, sức ép đối với nguồn thu của Nga và củng cố NATO có thể trở thành những bộ phận của cùng một chiến lược.
Sự thay đổi quan trọng nhất vì thế không nhất thiết là Trump từ bỏ mục tiêu đàm phán với Putin. Điều đáng chú ý hơn là Washington có thể đang dần chuyển từ niềm tin rằng đối thoại tự nó có thể tạo ra hòa bình sang quan điểm rằng muốn có một thỏa thuận, trước tiên phải tạo ra đủ đòn bẩy để Moscow thấy rằng tiếp tục chiến tranh không còn là lựa chọn có lợi.
