Liệu Anh có đang chuẩn bị phanh gấp chiến lược xanh để cứu việc làm và dầu khí Biển Bắc, hay Andy Burnham chỉ đang tìm một điểm cân bằng thực dụng hơn giữa khí hậu và an ninh năng lượng?
Việc Andy Burnham trở thành Thủ tướng Anh ngày 20/7/2026 đang mở ra một giai đoạn khó đoán đối với chính sách năng lượng của London. Chính phủ Công đảng từ năm 2024 đã thúc đẩy mạnh điện sạch, điện gió ngoài khơi, nâng cấp lưới điện và hạn chế hoạt động thăm dò dầu khí mới. Tuy nhiên, những phát biểu gần đây của Burnham cho thấy chính phủ mới có thể mềm dẻo hơn với nguồn tài nguyên dầu khí Biển Bắc, đặc biệt trong bối cảnh sức ép về việc làm, chi phí năng lượng và tái công nghiệp hóa ngày càng lớn. (Reuters)
Điểm quan trọng là cần phân biệt giữa cấp giấy phép thăm dò hoàn toàn mới và tiếp tục phát triển những mỏ nằm trong khu vực đã được cấp phép trước đây. Kế hoạch North Sea Future Plan công bố cuối năm 2025 xác định các mỏ dầu khí hiện hữu có thể tiếp tục hoạt động trong vòng đời của chúng, trong khi chính phủ không cấp giấy phép mới để thăm dò các mỏ mới. Chính sách này đồng thời đưa ra cơ chế Transitional Energy Certificates nhằm hỗ trợ quản lý quá trình chuyển đổi của Biển Bắc thay vì đóng cửa dầu khí ngay lập tức. (GOV.UK)
Nội dung Chính sách Công đảng từ 2024 đến 2025 Tín hiệu dưới thời Andy Burnham
Giấy phép thăm dò dầu khí mới Không cấp giấy phép mới để tìm kiếm mỏ mới Burnham vẫn tuyên bố tôn trọng cam kết Công đảng nhưng phát tín hiệu thực dụng hơn
Mỏ dầu khí đang hoạt động Được quản lý trong toàn bộ vòng đời Khả năng tiếp tục được duy trì
Rosebank Có giấy phép cũ nhưng vấn đề phê duyệt phát triển còn gây tranh cãi Quyết định trở thành phép thử lớn với chính phủ mới
Jackdaw Tương tự Rosebank, không đơn giản là một giấy phép thăm dò hoàn toàn mới Chính phủ Burnham chưa đưa ra quyết định cuối cùng
Điện gió ngoài khơi Là trụ cột của chuyển đổi năng lượng Vẫn giữ vai trò chiến lược
Điện sạch năm 2030 Chính sách Clean Power tiếp tục được triển khai Chưa có dấu hiệu từ bỏ mục tiêu tổng thể
Việc làm Biển Bắc Chuyển lao động dầu khí sang năng lượng sạch và công nghiệp mới Burnham nhấn mạnh thêm yếu tố việc làm và tái công nghiệp hóa
Hai cái tên đang trở thành phép thử trực tiếp đối với Burnham là Rosebank và Jackdaw. Đây không phải câu chuyện đơn giản về việc mở một vòng cấp phép thăm dò dầu khí mới. Các dự án đã có giấy phép được cấp trước khi Công đảng lên nắm quyền, nhưng quá trình phát triển vẫn phụ thuộc vào các quyết định và thủ tục môi trường tiếp theo. Reuters cho biết Burnham đang chịu sức ép từ công đoàn và giới doanh nghiệp muốn khai thác tốt hơn nguồn lực Biển Bắc nhằm bảo vệ việc làm, đầu tư và năng lực công nghiệp trong nước. (Reuters)
Rosebank đặc biệt nhạy cảm vì được đánh giá chứa khoảng 300 đến 500 triệu thùng dầu. Jackdaw lại liên quan trực tiếp đến nguồn cung khí. Những người phản đối cho rằng việc tiếp tục phát triển các dự án nhiên liệu hóa thạch lớn sẽ làm suy yếu thông điệp khí hậu của Anh, trong khi sản lượng bổ sung chưa chắc đủ lớn để tác động đáng kể tới giá năng lượng mà người tiêu dùng phải trả. (Guardian)
Ở chiều ngược lại, phe ủng hộ dầu khí Biển Bắc lập luận rằng Anh vẫn cần dầu và khí trong giai đoạn chuyển tiếp. Nếu nhu cầu trong nước chưa biến mất nhưng sản lượng nội địa giảm quá nhanh, quốc gia này có thể phải tăng nhập khẩu. Vì vậy, cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh lượng phát thải tại các mỏ mà còn liên quan đến an ninh năng lượng, cán cân thương mại, chuỗi cung ứng công nghiệp và hàng nghìn việc làm kỹ thuật có giá trị cao.
Số liệu tài khóa mới cũng cho thấy dầu khí Biển Bắc vẫn có giá trị kinh tế đáng kể nhưng đang suy giảm. Doanh thu dầu khí Biển Bắc được phân bổ cho Scotland trong năm tài khóa 2025 đến 2026 giảm khoảng 12 phần trăm, từ 3,6 tỷ bảng xuống khoảng 3,2 tỷ bảng. Scotland chiếm khoảng 80 phần trăm nguồn thu thuế dầu khí Biển Bắc của toàn Vương quốc Anh. (Financial Times)
Chỉ số Số liệu
Doanh thu dầu khí Biển Bắc của Scotland 2024 đến 2025 Khoảng 3,6 tỷ bảng
Doanh thu 2025 đến 2026 Khoảng 3,2 tỷ bảng
Mức giảm Khoảng 12 phần trăm
Tỷ trọng Scotland trong nguồn thu thuế dầu khí Biển Bắc của Anh Khoảng 80 phần trăm
Tiềm năng dầu Rosebank được báo cáo Khoảng 300 đến 500 triệu thùng
Điều đáng chú ý là một chính sách thực dụng hơn với dầu khí không đồng nghĩa Anh từ bỏ năng lượng tái tạo. Clean Power 2030 vẫn là một trong những nền tảng của chiến lược năng lượng quốc gia. Kế hoạch phát triển các ngành năng lượng sạch đặt mục tiêu đến năm 2030 khoảng 95 phần trăm sản lượng điện của Anh đến từ các nguồn sạch, đồng thời hướng tới khoảng 43 đến 50 GW điện gió ngoài khơi vận hành. (GOV.UK)
Biển Bắc vì vậy đang được tái định nghĩa từ một trung tâm dầu khí thành một cụm năng lượng đa ngành. Dầu khí hiện hữu, điện gió ngoài khơi, hydrogen và lưu trữ CO₂ có thể cùng tồn tại trong một giai đoạn chuyển tiếp kéo dài. Tháng 1/2026, Anh còn thành lập North Sea Future Board nhằm thúc đẩy đầu tư, tháo gỡ các điểm nghẽn và tận dụng lực lượng lao động kỹ thuật dầu khí cho các ngành năng lượng mới. Chính phủ Anh đồng thời nhấn mạnh hợp tác với châu Âu nhằm phát triển quy mô lớn điện gió ngoài khơi tại Biển Bắc. (GOV.UK)
Một tín hiệu khác cho thấy London chưa rời khỏi con đường khử carbon là vòng cấp phép lưu trữ CO₂ ngoài khơi lần thứ hai. Trong năm 2026, Anh tiếp tục đánh giá các khu vực phục vụ lưu trữ carbon dưới đáy biển. Điều này phù hợp với chiến lược biến cơ sở hạ tầng và chuyên môn dầu khí Biển Bắc thành nền tảng cho CCUS, hydrogen và các ngành công nghiệp carbon thấp. (GOV.UK)
Tuy nhiên, Burnham đang thể hiện một phong cách khác với cách tiếp cận khí hậu cứng rắn hơn trước đây. Ngày 30/7, ông nói Anh sẽ sử dụng dầu khí Biển Bắc theo hướng thực dụng, đồng thời vẫn tuyên bố duy trì cam kết trong cương lĩnh Công đảng năm 2024 về việc không cấp giấy phép thăm dò các mỏ hoàn toàn mới. Điều đó mở ra khả năng chính phủ phân biệt rõ hơn giữa thăm dò vùng mới và khai thác hiệu quả hơn những tài nguyên nằm trong hệ thống giấy phép hiện hữu. (Reuters)
Sức ép đối với Burnham càng lớn khi Anh đang trải qua thời tiết cực đoan. Giữa tháng 8/2026, số vụ cháy rừng tại Anh và xứ Wales đã vượt mức của năm trước, trong khi nhiệt độ tại Kew Gardens đạt 38,1 độ C. Trong chính bối cảnh đó, Burnham vừa nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu vừa bảo vệ quan điểm thực dụng đối với dầu khí Biển Bắc, khiến chính sách của ông bị các tổ chức môi trường chỉ trích. (Guardian)
Bài toán thực tế vì thế không còn đơn giản là chọn dầu khí hoặc năng lượng tái tạo. Chính phủ Anh đang phải giải đồng thời bốn vấn đề gồm an ninh năng lượng, giá năng lượng, việc làm công nghiệp và mục tiêu khí hậu. Nếu đóng quá nhanh hoạt động dầu khí trong khi điện sạch, lưu trữ năng lượng và lưới điện chưa đủ năng lực thay thế, Anh có nguy cơ tăng phụ thuộc vào nhập khẩu. Nhưng nếu mở rộng mạnh khai thác nhiên liệu hóa thạch, London lại có thể làm suy yếu mục tiêu Net Zero và tín hiệu đầu tư dài hạn dành cho công nghệ sạch.
Chính vì vậy, Rosebank và Jackdaw có thể trở thành hai quyết định định hình chính sách năng lượng của Andy Burnham. Nếu chính phủ bật đèn xanh cho các dự án với điều kiện môi trường mới, đây sẽ là dấu hiệu Anh chuyển từ chính sách hạn chế dầu khí tương đối cứng sang mô hình chuyển đổi có kiểm soát và thực dụng hơn. Nếu từ chối, Burnham sẽ phát đi thông điệp rằng mục tiêu khí hậu vẫn được ưu tiên ngay cả khi chính phủ phải đối mặt với sức ép từ ngành dầu khí, công đoàn và các cộng đồng phụ thuộc vào Biển Bắc.
Cuộc chiến năng lượng tại Anh vì thế đang bước sang giai đoạn mới. Câu hỏi lớn không còn là liệu dầu khí Biển Bắc có biến mất hay không, mà là Anh sẽ khai thác phần tài nguyên còn lại trong bao lâu, với quy mô nào và liệu nguồn thu, lao động cùng cơ sở hạ tầng dầu khí có thể được chuyển hóa đủ nhanh thành điện gió ngoài khơi, CCUS, hydrogen và hệ thống điện sạch hay không. Quyết định của Andy Burnham trong những tháng đầu nhiệm kỳ có thể xác định hướng đi của ngành năng lượng Anh trong nhiều năm tới.
