#DầuKhí #NăngLượng #GiáDầu #EIA #Hormuz #Brent #DầuThô #TrungĐông #OPEC #SaudiArabia #Iran #Iraq #UAE #ThịTrườngDầu #AnNinhNăngLượng
Nếu một tuyến hàng hải có thể khiến hàng triệu thùng dầu mỗi ngày phải nằm lại dưới lòng đất và đẩy Brent trở lại vùng giá cao, thế giới có đang phụ thuộc quá lớn vào eo biển Hormuz?
1. EIA thay đổi đáng kể triển vọng thị trường dầu
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ EIA trong báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn công bố ngày 11/8/2026 đã điều chỉnh đáng kể đánh giá về thị trường dầu sau khi căng thẳng tại Trung Đông tái bùng phát vào cuối tháng 7.
Theo EIA, các cuộc tấn công mới nhằm vào tàu đi qua eo biển Hormuz đã làm lượng dầu vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này giảm trở lại. Giá dầu Brent giao ngay, từng giảm xuống khoảng 69 USD/thùng ngày 2/7 sau biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, sau đó tăng mạnh và có lúc đạt 105 USD/thùng vào ngày 23/7. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Diễn biến này cho thấy rủi ro địa chính trị không chỉ tạo ra phần bù rủi ro trên giá dầu. Khi tàu chở dầu không thể hoạt động bình thường, dầu thô không thể được xuất khẩu với khối lượng cần thiết, kho chứa tại khu vực sản xuất chịu áp lực và các nhà khai thác buộc phải hạn chế sản lượng.
2. Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm trọng trong tháng 8
EIA giả định vận chuyển dầu qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế nghiêm trọng trong tháng 8/2026 và chỉ bắt đầu tăng dần từ tháng 9. Chính giả định này khiến cơ quan Mỹ nâng dự báo lượng dầu phải tạm ngừng khai thác trong tháng 8. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Quy mô của cú sốc thể hiện rất rõ qua dòng chảy dầu thực tế. Trong quý II/2026, dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua Hormuz chỉ đạt trung bình khoảng 4,9 triệu thùng/ngày, giảm tới khoảng 16,7 triệu thùng/ngày so với mức 21,6 triệu thùng/ngày trong quý IV/2025 trước xung đột. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Chỉ tiêu Mức EIA ghi nhận hoặc dự báo
Dòng dầu qua Hormuz quý IV/2025 21,6 triệu thùng/ngày
Dòng dầu qua Hormuz quý II/2026 4,9 triệu thùng/ngày
Mức suy giảm 16,7 triệu thùng/ngày
Sản lượng phải tạm ngừng trong tháng 7/2026 5,5 triệu thùng/ngày
Tồn kho dầu toàn cầu giảm trong quý II/2026 4,2 triệu thùng/ngày
Tồn kho dự kiến giảm trong quý III/2026 3,8 triệu thùng/ngày
Brent dự báo trung bình quý III/2026 85 USD/thùng
Brent dự báo trung bình quý IV/2026 78 USD/thùng
Brent dự báo trung bình năm 2027 69 USD/thùng
(Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
3. Không phải mọi sản lượng đều có thể phục hồi nhanh
Một điểm đặc biệt đáng chú ý trong dự báo tháng 8 là EIA cho rằng phải đến đầu năm 2027 hoạt động sản xuất và thương mại dầu mới nhìn chung trở lại trạng thái trước xung đột.
Thậm chí, EIA dự báo một số nhà sản xuất quanh Vịnh Ba Tư có thể không khôi phục được sản lượng về mức trung bình trước xung đột trong toàn bộ giai đoạn dự báo. Trong khi đó, phần lớn lượng sản xuất đang bị gián đoạn được kỳ vọng sẽ phục hồi đáng kể trong quý I/2027. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Điều này quan trọng bởi việc đóng rồi mở lại một mỏ dầu không đơn giản như bật và tắt một công tắc. Tùy đặc điểm mỏ, hệ thống thu gom, kho chứa, đường ống và khả năng xuất khẩu, việc khôi phục sản lượng có thể cần thời gian và không phải lúc nào cũng quay ngay về mức trước khi đóng giếng.
4. Brent được nâng thêm 11 USD chỉ trong một tháng
Tác động trực tiếp nhất nằm ở dự báo giá.
EIA hiện dự báo Brent trung bình 85 USD/thùng trong quý III/2026, cao hơn 11 USD/thùng so với báo cáo tháng trước. Sang quý IV, khi lưu lượng tàu qua Hormuz được giả định tăng dần và sản lượng quay trở lại, Brent có thể giảm xuống trung bình khoảng 78 USD/thùng. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Sự thay đổi so với dự báo tháng 7 rất đáng chú ý.
Dự báo EIA Tháng 7/2026 Tháng 8/2026
Brent quý III/2026 74 USD/thùng 85 USD/thùng
Mức điều chỉnh +11 USD/thùng
Tồn kho toàn cầu quý III giảm 2,2 triệu thùng/ngày giảm 3,8 triệu thùng/ngày
Trong báo cáo tháng 7, EIA từng kỳ vọng việc vận chuyển qua Hormuz phục hồi sẽ giúp phần lớn sản lượng dầu quay trở lại gần mức trước xung đột vào cuối năm 2026. Khi đó Brent quý III chỉ được dự báo khoảng 74 USD/thùng. Diễn biến mới tại Hormuz đã khiến kịch bản này trở nên quá lạc quan. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
5. Tồn kho toàn cầu trở thành biến số quyết định
EIA ước tính tồn kho dầu toàn cầu đã giảm trung bình 4,2 triệu thùng/ngày trong quý II/2026 và dự kiến tiếp tục giảm khoảng 3,8 triệu thùng/ngày trong quý III. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Đây chính là cơ chế khiến giá dầu có thể duy trì ở mức cao ngay cả khi nhu cầu không tăng đột biến. Khi nguồn cung thực tế thấp hơn tiêu thụ, thị trường phải bù phần thiếu hụt bằng dầu trong kho.
Nếu tình trạng này kéo dài, lượng dầu dự trữ giảm xuống và thị trường mất dần vùng đệm chống lại những cú sốc tiếp theo. Khi đó chỉ một sự cố mới tại Hormuz, Bab el-Mandeb hoặc một cơ sở dầu khí lớn cũng có thể tạo biến động giá mạnh hơn bình thường.
6. Bab el-Mandeb khiến bài toán đường vòng trở nên khó hơn
Áp lực không chỉ xuất hiện tại Hormuz.
EIA cho biết giá dầu cuối tháng 7 còn chịu tác động từ đe dọa phong tỏa hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia qua eo biển Bab el-Mandeb. Đây chính là một trong những tuyến thay thế được Saudi Arabia sử dụng để giảm phụ thuộc vào Hormuz. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Saudi Arabia có thể vận chuyển dầu bằng hệ thống đường ống Đông Tây tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ, sau đó đưa dầu về phía kênh đào Suez hoặc sử dụng đường ống Sumed tại Ai Cập. Tuy nhiên EIA nhấn mạnh những lựa chọn thay thế này mất nhiều thời gian hơn, chi phí cao hơn và bị giới hạn về công suất. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Dòng dầu qua Bab el-Mandeb vì vậy đã tăng từ khoảng 5,4 triệu thùng/ngày trong quý IV/2025 lên 8,1 triệu thùng/ngày trong quý II/2026, phản ánh quá trình Saudi Arabia chuyển một phần xuất khẩu khỏi Hormuz. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
7. Thị trường năm 2026 và 2027 đang tạo ra hai bức tranh rất khác nhau
Theo dự báo mới nhất của EIA, sản lượng nhiên liệu lỏng toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 100,8 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhu cầu khoảng 102,7 triệu thùng/ngày. Sang năm 2027, sản lượng được dự báo tăng mạnh lên 109,7 triệu thùng/ngày, trong khi tiêu thụ khoảng 105 triệu thùng/ngày. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Thị trường dầu toàn cầu 2025 2026 2027
Brent trung bình USD/thùng 69 87 69
Sản lượng nhiên liệu lỏng triệu thùng/ngày 106,1 100,8 109,7
Sản lượng OPEC triệu thùng/ngày 29,3 24,0 29,7
Tiêu thụ toàn cầu triệu thùng/ngày 104,0 102,7 105,0
(Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
Như vậy, năm 2026 mang đặc điểm của một thị trường thiếu nguồn cung do gián đoạn địa chính trị, còn năm 2027 theo kịch bản cơ sở của EIA có khả năng chuyển nhanh sang trạng thái nguồn cung vượt nhu cầu.
Đây cũng là lý do EIA dự báo Brent trung bình cả năm 2026 ở khoảng 87 USD/thùng, nhưng giảm về khoảng 69 USD/thùng trong năm 2027. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
8. Hormuz tiếp tục là điểm yếu chiến lược của thị trường năng lượng
Diễn biến mới cho thấy vấn đề của Hormuz không đơn thuần nằm ở số lượng tàu có thể đi qua mỗi ngày. Tác động thực sự lan ngược toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vận tải biển tới kho chứa, khai thác dầu, tồn kho toàn cầu và cuối cùng là giá năng lượng.
Chỉ trong vòng một tháng, EIA phải nâng dự báo Brent quý III thêm 11 USD/thùng và tăng đáng kể mức dự báo suy giảm tồn kho toàn cầu. Điều đó cho thấy thị trường dầu hiện cực kỳ nhạy cảm với tốc độ bình thường hóa tại Hormuz.
Kịch bản cơ sở vẫn là dòng dầu tăng dần từ tháng 9, phần lớn sản lượng bị gián đoạn phục hồi trong quý I/2027 và Brent giảm dần về 69 USD/thùng trong năm tới. Nhưng toàn bộ triển vọng này phụ thuộc mạnh vào một điều kiện then chốt — hoạt động vận tải qua Hormuz phải thực sự phục hồi và không xuất hiện thêm một vòng gián đoạn lớn. (Cơ Quan Thông Tin Năng Lượng Hoa Kỳ)
