Doanh nghiệp liên tục báo lỗ hoặc lợi nhuận rất thấp nhưng vẫn mở rộng hoạt động, tăng doanh thu và giao dịch với các bên liên kết liệu có trở thành nhóm bị cơ quan thuế soi kỹ nhất trong thời gian tới?
Ngày 10/8/2026, tại Hội nghị giao ban đánh giá kết quả công tác thuế tháng 7 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 8/2026, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành yêu cầu toàn ngành tăng cường quản lý rủi ro, tập trung kiểm tra các doanh nghiệp thua lỗ, có tỷ suất lợi nhuận thấp, phát sinh giao dịch liên kết, hoàn thuế và hoạt động trong những lĩnh vực được đánh giá có rủi ro cao.
Đây là định hướng đáng chú ý trong bối cảnh số thu ngân sách do cơ quan thuế quản lý tiếp tục tăng mạnh, đồng thời quy mô dữ liệu hóa đơn điện tử, giao dịch trên nền tảng số và thông tin kê khai ngày càng lớn. Việc kiểm tra theo hướng phân tích dữ liệu và quản trị rủi ro cho thấy cơ quan thuế đang chuyển trọng tâm từ kiểm tra diện rộng sang nhận diện những trường hợp có dấu hiệu bất thường.
1. Thu ngân sách 7 tháng vượt 1,62 triệu tỷ đồng
Theo số liệu được Cục Thuế công bố tại hội nghị, tổng thu ngân sách nhà nước lũy kế 7 tháng đầu năm 2026 do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.621.813 tỷ đồng, tương đương 72,3% dự toán pháp lệnh và tăng 16,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Chỉ tiêu Kết quả 7 tháng 2026 So với dự toán So với cùng kỳ 2025
Tổng thu NSNN 1.621.813 tỷ đồng 72,3% Tăng 16,1%
Thu nội địa 1.585.399 tỷ đồng 72,1% Tăng 15,9%
Thu từ dầu thô 36.414 tỷ đồng 84,7% Tăng 26,6%
Đáng chú ý, thu từ dầu thô tăng 26,6% và đã hoàn thành 84,7% dự toán chỉ sau 7 tháng. Tuy nhiên, nguồn thu nội địa với quy mô hơn 1,585 triệu tỷ đồng vẫn đóng vai trò áp đảo, chiếm khoảng 97,8% tổng số thu do cơ quan thuế quản lý trong giai đoạn này.
2. Kiểm tra thuế tăng mạnh, kiến nghị xử lý gần 43.800 tỷ đồng
Trong 7 tháng đầu năm, toàn ngành Thuế đã thực hiện 35.612 cuộc kiểm tra, đạt 61,2% nhiệm vụ cả năm và tăng 22% so với cùng kỳ.
Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua kiểm tra đạt 43.767 tỷ đồng, tăng tới 36,1%. Mức tăng của số tiền kiến nghị xử lý cao hơn đáng kể mức tăng số cuộc kiểm tra, cho thấy hoạt động kiểm tra đang có xu hướng tập trung nhiều hơn vào những hồ sơ, doanh nghiệp và giao dịch có mức độ rủi ro cao.
Nếu tính bình quân đơn giản trên số cuộc kiểm tra, quy mô kiến nghị xử lý tương đương khoảng 1,23 tỷ đồng mỗi cuộc. Đây chỉ là phép tính bình quân từ số liệu tổng hợp, không phản ánh số tiền xử lý thực tế của từng doanh nghiệp.
Chỉ đạo của Cục trưởng Mai Xuân Thành vì vậy đặt trọng tâm rõ ràng vào doanh nghiệp thua lỗ, doanh nghiệp có mức lợi nhuận thấp, giao dịch liên kết, hoàn thuế và những lĩnh vực có dấu hiệu bất thường hoặc còn dư địa thu lớn.
3. Vì sao doanh nghiệp thua lỗ và lãi mỏng được chú ý
Một doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ hoặc có biên lợi nhuận thấp không đồng nghĩa với vi phạm pháp luật về thuế. Thua lỗ có thể xuất phát từ chi phí đầu tư lớn, cạnh tranh, suy giảm thị trường, biến động nguyên liệu, lãi vay hoặc nhiều nguyên nhân kinh doanh hợp pháp khác.
Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý rủi ro, tình trạng lỗ kéo dài hoặc lợi nhuận quá thấp có thể trở thành tín hiệu cần phân tích sâu hơn khi xuất hiện đồng thời với doanh thu lớn, quy mô hoạt động liên tục mở rộng, giao dịch đáng kể với các bên liên kết hoặc những biến động bất thường về chi phí.
Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, vấn đề trọng tâm còn nằm ở việc xác định bản chất giao dịch và nghĩa vụ kê khai phù hợp. Cơ quan thuế có thể sử dụng dữ liệu kê khai, hóa đơn điện tử và những nguồn dữ liệu quản lý khác để nhận diện các trường hợp cần kiểm tra theo chuyên đề.
Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng tính nhất quán giữa hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán, sổ kế toán, hồ sơ giao dịch liên kết và nội dung kê khai thuế.
4. Kho dữ liệu 28 tỷ hóa đơn đang thay đổi cách quản lý thuế
Một trong những nền tảng quan trọng cho phương thức quản lý dựa trên dữ liệu là hệ thống hóa đơn điện tử.
Riêng trong 7 tháng đầu năm 2026, hệ thống thuế đã xử lý khoảng 7 tỷ hóa đơn điện tử. Tổng số hóa đơn được xử lý kể từ khi triển khai đã đạt khoảng 28 tỷ.
Số cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đạt 527.604, tăng 40% so với cuối năm 2025. Trong đó có 205.769 doanh nghiệp và 321.835 hộ kinh doanh.
Với khối lượng dữ liệu này, cơ quan quản lý có điều kiện phân tích chuỗi mua bán, doanh thu, đầu vào, đầu ra và những biến động bất thường với quy mô ngày càng lớn. Khi dữ liệu được chuẩn hóa tốt hơn, khả năng lựa chọn đối tượng kiểm tra dựa trên rủi ro cũng có thể chính xác hơn so với phương thức kiểm tra chủ yếu dựa trên hồ sơ truyền thống.
5. eTax Mobile vượt 16 triệu lượt sử dụng
Chuyển đổi số cũng đang diễn ra mạnh ở hoạt động khai và nộp thuế. Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia khai thuế điện tử đạt 99,4%, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp hoàn thành đăng ký dịch vụ nộp thuế điện tử với ngân hàng đạt 98,9%.
Đến ngày 20/7/2026, eTax Mobile ghi nhận hơn 16 triệu lượt sử dụng và gần 25 triệu giao dịch qua ngân hàng thương mại. Tổng số tiền nộp thành công đạt 45.018 tỷ đồng.
Đáng chú ý, cả số lượng giao dịch lẫn số tiền nộp qua eTax Mobile đều tăng khoảng 2,4 lần so với cùng kỳ năm 2025. Cục Thuế đồng thời định hướng tiếp tục phát triển những kênh hỗ trợ số, trong đó có chatbot AI.
6. Dữ liệu kinh doanh trên sàn và nền tảng số tiếp tục được rà soát
Một hướng quản lý khác được Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh là tiếp tục rà soát kết quả xử lý dữ liệu kinh doanh thông qua sàn thương mại điện tử và các nền tảng số.
Ngành Thuế được yêu cầu đánh giá chất lượng dữ liệu khấu trừ, kê khai và nộp thay theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Điều này cho thấy dữ liệu kinh tế số đang trở thành một cấu phần ngày càng quan trọng trong hệ thống quản lý và chống thất thu thuế.
Khi dữ liệu từ hóa đơn điện tử, kê khai thuế, thanh toán và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số được đối chiếu với nhau, những chênh lệch lớn hoặc bất thường có thể trở thành tín hiệu để hệ thống quản trị rủi ro lựa chọn hồ sơ cần kiểm tra.
7. Cao điểm làm sạch mã số thuế
Trong tháng 7/2026, Cục Thuế triển khai cao điểm Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh nhằm chuẩn hóa dữ liệu đăng ký thuế.
Một trọng tâm là xử lý những người nộp thuế đã ngừng hoạt động thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Ngược lại, những trường hợp vẫn có nhu cầu tiếp tục sản xuất kinh doanh sẽ được hỗ trợ để khôi phục hoạt động.
Việc làm sạch dữ liệu này có ý nghĩa lớn khi quản lý thuế ngày càng phụ thuộc vào khả năng liên thông và phân tích dữ liệu. Dữ liệu đầu vào không chính xác có thể ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình nhận diện rủi ro, quản lý nghĩa vụ thuế và hỗ trợ người nộp thuế.
8. Doanh nghiệp bước vào giai đoạn quản lý thuế dựa nhiều hơn trên dữ liệu
Thông điệp từ hội nghị ngày 10/8 cho thấy công tác quản lý thuế năm 2026 không chỉ đặt mục tiêu tăng số cuộc kiểm tra mà hướng tới lựa chọn đúng những lĩnh vực và doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao.
Doanh nghiệp thua lỗ, lãi mỏng hay có giao dịch liên kết không mặc nhiên bị xem là có sai phạm. Tuy nhiên, khi những đặc điểm này đi kèm các chỉ dấu bất thường về doanh thu, chi phí, hóa đơn, hoàn thuế hoặc giao dịch giữa các bên liên kết, khả năng được đưa vào diện phân tích rủi ro và kiểm tra chuyên sâu sẽ cao hơn.
Với khoảng 28 tỷ hóa đơn điện tử đã được hệ thống xử lý, hàng chục triệu giao dịch thuế số cùng dữ liệu ngày càng phong phú từ hoạt động kinh doanh trực tuyến, quản lý thuế đang bước sâu hơn vào mô hình dựa trên dữ liệu. Trong môi trường đó, tính minh bạch, khả năng giải trình và sự nhất quán của hồ sơ kế toán, hóa đơn, giao dịch liên kết và kê khai thuế ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp.
