#TauNgam #Nga #My #HaiQuanNga #HaiQuanMy #ChienTranhLanh #Kostroma #BatonRouge #QuanSu #LichSuQuanSu
Chỉ 47 ngày sau khi Liên Xô tan rã, một tàu ngầm hạt nhân Nga và một tàu ngầm hạt nhân Mỹ đã va chạm dưới biển, nếu sự cố nghiêm trọng hơn liệu thế giới vừa kết thúc Chiến tranh Lạnh có lập tức rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?
Ngày 11/2/1992, vùng biển gần bán đảo Kola trở thành nơi xảy ra một trong những sự cố tàu ngầm đáng chú ý nhất giai đoạn đầu hậu Chiến tranh Lạnh. Tàu ngầm tấn công hạt nhân USS Baton Rouge của Mỹ va chạm với tàu ngầm hạt nhân K-276 Kostroma của Nga. Thời điểm này đặc biệt nhạy cảm bởi Liên Xô chính thức chấm dứt tồn tại vào ngày 26/12/1991, tức mới khoảng 47 ngày trước đó.
1. Cuộc va chạm dưới biển giữa Nga và Mỹ
USS Baton Rouge thuộc lớp Los Angeles, một trong những dòng tàu ngầm tấn công hạt nhân chủ lực của Hải quân Mỹ thời Chiến tranh Lạnh. K-276 Kostroma thuộc Project 945 Barrak, NATO gọi là lớp Sierra I, nổi bật với thân chịu áp lực bằng titan.
Sự cố xảy ra trong bối cảnh tàu ngầm Mỹ hoạt động gần khu vực căn cứ chiến lược của Hạm đội Phương Bắc Nga. Đây là vùng biển có ý nghĩa quân sự đặc biệt bởi bán đảo Kola tập trung nhiều cơ sở và lực lượng tàu ngầm hạt nhân quan trọng của Nga.
Hai tàu đều sống sót sau cú va chạm và có thể trở về căn cứ. Không có thảm họa hạt nhân xảy ra, nhưng sự kiện nhanh chóng trở thành vấn đề ngoại giao giữa Washington và Moskva.
Nội dung K-276 Kostroma USS Baton Rouge
Quốc gia Nga Mỹ
Loại Tàu ngầm tấn công hạt nhân Tàu ngầm tấn công hạt nhân
Lớp Project 945 Barrak, Sierra I Los Angeles
Đặc điểm nổi bật Thân chịu áp lực bằng titan Nền tảng săn ngầm chủ lực của Mỹ
Kết quả sau va chạm Được sửa chữa và tiếp tục phục vụ Trở về căn cứ, sau đó ngừng hoạt động sớm hơn dự kiến
2. Vì sao sự kiện này đặc biệt nguy hiểm
Điểm đáng chú ý không đơn thuần nằm ở việc hai tàu ngầm đâm vào nhau. Cả hai đều sử dụng động lực hạt nhân và hoạt động trong môi trường quân sự cực kỳ nhạy cảm. Một tai nạn nghiêm trọng hơn có thể gây thiệt hại lớn cho thủy thủ đoàn, ảnh hưởng đến lò phản ứng và tạo ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao ngay khi quan hệ Nga và Mỹ đang được tái định hình.
Hoạt động theo dõi tàu ngầm đối phương vốn là một phần quan trọng trong cuộc cạnh tranh dưới biển giữa Mỹ và Liên Xô. Sau khi Liên Xô tan rã, hoạt động tình báo và giám sát quân sự không lập tức biến mất. Những tàu ngầm hạt nhân vẫn tiếp tục hoạt động quanh các khu vực chiến lược của đối phương.
3. Kostroma sống sót còn Baton Rouge rời biên chế
K-276 Kostroma bị hư hại nhưng được sửa chữa và trở lại hoạt động. USS Baton Rouge cũng có thể tự trở về căn cứ sau sự cố. Hải quân Mỹ sau đó cho tàu ngừng hoạt động năm 1993 và chính thức loại biên năm 1995.
Điều này tạo nên một chi tiết thường được nhắc lại khi nói về vụ va chạm. Chiếc tàu ngầm Nga có kết cấu titan tiếp tục tồn tại trong lực lượng sau khi được sửa chữa, trong khi chiếc Los Angeles của Mỹ kết thúc sự nghiệp không lâu sau sự cố. Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa rằng cú va chạm là nguyên nhân duy nhất khiến Baton Rouge bị loại biên, bởi quyết định của Mỹ còn liên quan đến chi phí sửa chữa, tuổi đời tàu và bối cảnh cắt giảm quốc phòng sau Chiến tranh Lạnh.
4. Từ Kostroma đến Khabarovsk và Poseidon
Hơn ba thập niên sau vụ Kostroma và Baton Rouge, cạnh tranh dưới đáy biển giữa các cường quốc vẫn tiếp tục nhưng công nghệ đã thay đổi đáng kể. Nga hiện phát triển những nền tảng đặc biệt như tàu ngầm Khabarovsk, được thiết kế gắn với phương tiện không người lái dưới nước Poseidon.
Poseidon gây chú ý bởi được Nga công bố như một phương tiện dưới nước tầm hoạt động rất lớn sử dụng năng lượng hạt nhân và có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Điều này khiến nhiệm vụ chống ngầm trong tương lai không còn chỉ xoay quanh câu hỏi tàu ngầm nào phát hiện tàu ngầm đối phương trước, mà còn mở rộng sang việc phát hiện và đối phó các phương tiện dưới nước tự hành.
Nếu Kostroma và Baton Rouge đại diện cho cuộc đấu giữa hai tàu ngầm có thủy thủ đoàn của thời Chiến tranh Lạnh, Khabarovsk và Poseidon phản ánh hướng phát triển mới, nơi tàu ngầm hạt nhân, phương tiện không người lái, cảm biến dưới biển và mạng lưới trinh sát có thể cùng tham gia một chiến trường dưới đại dương ngày càng phức tạp.
Vụ va chạm ngày 11/2/1992 vì vậy vẫn là một lời nhắc đáng chú ý về mức độ rủi ro của hoạt động quân sự bí mật dưới biển. Trên mặt nước, Chiến tranh Lạnh khi ấy vừa được tuyên bố kết thúc. Nhưng sâu dưới Bắc Băng Dương, tàu ngầm Nga và Mỹ vẫn tiếp tục theo dõi nhau ở khoảng cách đủ gần để hai khối thép chạy bằng năng lượng hạt nhân thực sự va vào nhau.
#TauNgamNga #TauNgamMy #K276Kostroma #USSBatonRouge #Khabarovsk #Poseidon #HaiQuan #TauNgamHatNhan #BacBangDuong #QuanSuTheGioi
