Các cuộc tập kích của Ukraine có phải nguyên nhân quyết định khiến một cường quốc xuất khẩu dầu như Nga phải hạn chế bán xăng và nhập nhiên liệu từ nước ngoài?
1. Tình trạng thiếu xăng đã lan tới Moscow
Ngày 17 tháng 8 năm 2026, Reuters ghi nhận ô tô xếp hàng tại một số trạm xăng ở Moscow trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu của Nga tiếp tục suy giảm. Đến ngày 19 tháng 8 năm 2026, nhiều hệ thống bán lẻ tại thủ đô và vùng Moscow đã tái áp dụng giới hạn mua xăng.
Theo Reuters, Gazprom Neft giới hạn mỗi khách mua 40 lít tại trạm tự động và 60 lít tại trạm thông thường. Rosneft giới hạn 30 lít mỗi phương tiện, Tatneft giới hạn 50 lít, còn LUKOIL xác nhận áp dụng biện pháp hạn chế tại Moscow và khu vực lân cận nhưng không công bố một định mức thống nhất.
Doanh nghiệp Giới hạn xăng được ghi nhận
Gazprom Neft tại trạm tự động 40 lít mỗi khách
Gazprom Neft tại trạm thông thường 60 lít mỗi khách
Rosneft 30 lít mỗi phương tiện
Tatneft 50 lít mỗi phương tiện
LUKOIL Có hạn chế nhưng chưa công bố mức chung
Dầu diesel vẫn được cung cấp rộng rãi hơn xăng tại nhiều địa điểm. Một số trạm phải tạm đóng cửa hoặc chỉ còn bán dầu diesel, trong khi hàng xe chờ mua nhiên liệu xuất hiện tại Moscow và các khu vực lân cận. Reuters ghi nhận việc Moscow hạn chế bán xăng
2. Nguyên nhân không chỉ đến từ một nhà máy
Tình trạng thiếu nhiên liệu bắt đầu rõ rệt từ tháng 5 năm 2026, lan rộng trong tháng 7 và tái diễn mạnh vào tháng 8. Reuters xác định ba nguyên nhân chính gồm những cuộc tập kích liên tiếp nhằm vào cơ sở lọc dầu, nhu cầu nhiên liệu theo mùa tăng cao và các đợt dừng máy ngoài kế hoạch.
Ít nhất 10 khu vực của Nga đã tái áp dụng những hạn chế bán nhiên liệu trong tháng 8 năm 2026. Doanh số xăng trên Sàn giao dịch hàng hóa quốc tế Saint Petersburg giảm trung bình khoảng 20 phần trăm từ đầu tháng 8, phản ánh lượng hàng cung cấp cho thị trường bán buôn suy yếu. Reuters về làn sóng thiếu nhiên liệu thứ hai tại Nga
Các nhà máy Perm, Ryazan, Saratov, Orsk, Moscow và một số tổ hợp lọc hóa dầu khác từng phải dừng toàn bộ hoặc một phần hoạt động sau các vụ tập kích. Vì vậy, việc quy toàn bộ tình trạng thiếu xăng ở Moscow cho một cuộc tấn công riêng lẻ là không chính xác.
3. Nhà máy Perm là mắt xích lớn nhưng không nằm tại Moscow
Nhà máy Permnefteorgsintez của LUKOIL nằm tại thành phố Perm, cách Moscow khoảng 1.460 km về phía đông. Cơ sở này có công suất thiết kế khoảng 13,1 triệu tấn dầu mỗi năm và đã xử lý khoảng 12,6 triệu tấn trong năm 2024.
Ngày 29 tháng 7 năm 2026, Thống đốc vùng Perm Dmitry Makhonin xác nhận máy bay không người lái đã tấn công một cơ sở công nghiệp trong khu vực nhưng không nêu tên địa điểm. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sau đó cho biết một nhà máy lọc dầu tại Perm đã bị đánh trúng.
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, hai nguồn tin trong ngành nói với Reuters rằng vụ tập kích gây cháy và buộc phân xưởng chưng cất dầu thô CDU-5 ngừng hoạt động. Phân xưởng này có công suất 12.930 tấn mỗi ngày, chiếm khoảng 34 phần trăm tổng công suất nhà máy. LUKOIL chưa đưa ra bình luận về thiệt hại được Reuters đề cập. Reuters về thiệt hại tại nhà máy Perm
Chỉ tiêu của nhà máy Perm Số liệu
Công suất thiết kế Khoảng 13,1 triệu tấn mỗi năm
Lượng dầu xử lý năm 2024 Khoảng 12,6 triệu tấn
Công suất phân xưởng CDU-5 12.930 tấn mỗi ngày
Tỷ trọng của CDU-5 Khoảng 34 phần trăm
Khoảng cách tới Moscow Khoảng 1.460 km
Con số ba triệu tấn mỗi năm được nêu trong nội dung lan truyền không phù hợp với dữ liệu của Reuters. Các chuyên gia trong ngành nhận định những phân xưởng còn lại có thể giúp Perm tiếp tục xử lý dầu ở khoảng 75 phần trăm công suất thiết kế sau khi CDU-5 dừng hoạt động.
Những hình ảnh cháy được chia sẻ ngày 21 tháng 8 năm 2026 chưa đủ để xác định một cách độc lập địa điểm, thời gian quay và mức độ thiệt hại của một vụ việc mới. Chưa có xác nhận đầy đủ từ LUKOIL hoặc cơ quan chức năng Nga cho phép coi toàn bộ nội dung đi kèm những hình ảnh này là thông tin chính thức.
4. Nga phải sử dụng nhiều biện pháp khẩn cấp
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28 tháng 6 năm 2026 thừa nhận một số khu vực đang gặp khó khăn về nguồn cung nhiên liệu. Ông cho biết một nhóm công tác được thành lập để ổn định nguồn hàng, đặc biệt cho hoạt động nông nghiệp.
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, Chính phủ Nga gia hạn các biện pháp hạn chế xuất khẩu xăng và dầu diesel đến ngày 31 tháng 1 năm 2027. Nga đồng thời tăng nhập nhiên liệu từ Belarus, Kazakhstan và các nguồn cung khác.
Ngày 17 tháng 8 năm 2026, Reuters xác nhận một lô khoảng 68.000 tấn xăng xuất phát từ cảng Vadinar của Ấn Độ đã tới cảng Vitino ở vùng Bắc Cực của Nga. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak trước đó xác nhận nước này bắt đầu nhập sản phẩm dầu mỏ nhằm bù đắp thiếu hụt trong nước. Reuters về lô xăng nhập khẩu từ Ấn Độ
Việc một quốc gia vốn là nhà xuất khẩu năng lượng lớn phải nhập xăng cho thấy sức ép lên hệ thống lọc dầu đã vượt khỏi phạm vi cục bộ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa Nga thiếu dầu thô. Điểm nghẽn nằm ở khả năng chế biến dầu thành xăng, dầu diesel và phân phối sản phẩm tới thị trường nội địa.
5. Tác động đến kinh tế và đời sống
Giới hạn mua xăng khiến thời gian chờ tại trạm kéo dài, làm tăng chi phí đi lại và vận tải. Các doanh nghiệp logistics phải điều chỉnh tuyến đường, tìm nguồn nhiên liệu thay thế hoặc thu hẹp hoạt động tại những khu vực nguồn cung yếu.
Nông nghiệp cũng chịu sức ép vì nhu cầu dầu diesel và xăng tăng trong mùa thu hoạch. Tuy nhiên, chưa có số liệu chính thức chứng minh tình trạng hiện tại đã phá vỡ kế hoạch gieo trồng vụ đông hoặc trực tiếp đe dọa an ninh lương thực toàn Nga.
Nga đã nới một số yêu cầu về chất lượng nhiên liệu để tăng nguồn cung. Dù vậy, chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho tuyên bố xăng kém chất lượng đang được bán tràn lan và gây hư hỏng động cơ trên diện rộng. Những trường hợp đơn lẻ chưa thể được sử dụng để xác lập một hiện tượng toàn quốc.
6. Ý nghĩa chiến lược
Các cuộc tập kích nhằm vào nhà máy lọc dầu không trực tiếp làm Nga mất nguồn dầu thô, nhưng có thể làm giảm khả năng sản xuất nhiên liệu phục vụ giao thông, nông nghiệp, công nghiệp và quân sự. Mỗi phân xưởng phải dừng hoạt động còn làm tăng nhu cầu vận chuyển nhiên liệu từ khu vực khác, gây thêm áp lực lên đường sắt, kho chứa và mạng lưới phân phối.
Tình trạng tại Moscow cho thấy ảnh hưởng của các vụ tập kích đã lan từ khu vực sản xuất tới thị trường tiêu dùng lớn nhất nước Nga. Tuy nhiên, kết luận chính xác là Moscow đang thiếu xăng, xuất hiện hàng chờ và giới hạn mua tại nhiều hệ thống, chứ chưa có căn cứ để khẳng định toàn bộ thủ đô đã chìm trong một cuộc khủng hoảng nhiên liệu không thể kiểm soát.
Vụ tấn công nhà máy Perm là một phần của chuỗi gián đoạn lớn hơn. Nguyên nhân của tình trạng thiếu nhiên liệu hiện nay là tác động cộng dồn từ nhiều cơ sở lọc dầu bị hư hại, bảo dưỡng ngoài kế hoạch, sản lượng giảm và nhu cầu theo mùa tăng cao.
