Liệu giá của một bữa ăn năm 2027 có trở thành gánh nặng lớn hơn cả cú sốc giá nhiên liệu nếu phân bón khan hiếm và mùa màng đồng loạt suy giảm
JPMorgan cảnh báo lạm phát lương thực toàn cầu có thể tăng tốc trong năm 2027 khi rủi ro địa chính trị, gián đoạn phân bón và thời tiết cực đoan xuất hiện cùng lúc. Tuy nhiên, đây là kịch bản dự báo có điều kiện, chưa phải xác nhận rằng thế giới chắc chắn sẽ bước vào một cuộc khủng hoảng lương thực.
Theo nội dung được Benzinga công bố ngày 17 tháng 8 năm 2026 và dẫn lại từ BigGo Finance, nhóm phân tích do chuyên gia kinh tế toàn cầu Nora Szentivanyi của JPMorgan dẫn dắt xác định năm nhóm rủi ro chính gồm chiến tranh, thời tiết, kho dự trữ, nguồn nước và lãng phí. JPMorgan ước tính lạm phát thực phẩm toàn cầu có thể tăng từ 2,8 phần trăm trong nửa đầu năm 2026 lên khoảng 5 phần trăm trong nửa đầu năm 2027.
Điểm cần lưu ý là Benzinga cho biết JPMorgan chưa phản hồi yêu cầu xác nhận trực tiếp về các kết luận và triển vọng dự trữ được dẫn trong bài. Vì vậy, các con số của ngân hàng hiện nên được hiểu là thông tin được truyền tải qua nguồn thứ cấp, không phải một báo cáo JPMorgan công khai mà độc giả có thể kiểm tra toàn văn. Benzinga
Chỉ tiêu Mức được nguồn dẫn nêu
Lạm phát thực phẩm toàn cầu nửa đầu năm 2026 2,8 phần trăm
Dự báo nửa đầu năm 2027 Khoảng 5 phần trăm
Mức tăng tương đối Gần 79 phần trăm
Thị phần xuất khẩu urê của Qatar năm 2025 Khoảng 9,3 phần trăm
Thị phần xuất khẩu urê của Iran năm 2025 Khoảng 8,4 phần trăm
Xác suất El Niño đạt cường độ lịch sử cuối năm 2026 69 phần trăm
Eo biển Hormuz là mắt xích đặc biệt nhạy cảm vì Trung Đông cung cấp gần một phần tư lượng urê xuất khẩu toàn cầu. Qatar và Iran được nguồn dẫn ước tính chiếm tổng cộng khoảng 17,7 phần trăm. Khi vận tải biển, sản xuất khí đốt hoặc các cơ sở hóa chất bị gián đoạn, tác động có thể nhanh chóng truyền từ năng lượng sang giá phân đạm, chi phí trồng trọt và cuối cùng là giá thực phẩm.
Rủi ro này không còn hoàn toàn mang tính giả định. Ngân hàng Thế giới cho biết chỉ số giá phân bón đã tăng hơn 12 phần trăm trong quý đầu năm 2026. Đến tháng 4 năm 2026, giá urê vượt 850 USD mỗi tấn, tăng 80 phần trăm so với tháng 2 và đạt mức cao nhất kể từ tháng 4 năm 2022. Tổ chức này dự báo giá urê có thể tăng gần 60 phần trăm trong cả năm 2026. Ngân hàng Thế giới
Cú sốc thứ hai đến từ khí hậu. Trong bản thảo luận chẩn đoán ENSO công bố ngày 13 tháng 8 năm 2026, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc NOAA xác nhận El Niño đang mạnh lên. Cơ quan này đánh giá xác suất xuất hiện một sự kiện đạt cường độ lịch sử trong giai đoạn tháng 10 đến tháng 12 năm 2026 là 69 phần trăm, đồng thời xác suất El Niño rất mạnh trong mùa thu và mùa đông Bắc bán cầu 2026 đến 2027 vượt 90 phần trăm.
NOAA cũng nhấn mạnh tác động thực tế không được bảo đảm chỉ dựa trên cường độ El Niño. Mức độ thiệt hại còn phụ thuộc lượng mưa, nhiệt độ và điều kiện mùa vụ tại từng khu vực. Do đó, nhận định El Niño chắc chắn làm giảm năng suất đồng loạt ở Nam Á, Đông Nam Á và châu Âu hiện chưa thể coi là kết luận đã được xác nhận. NOAA
Trung Quốc đang sử dụng cơ chế giá mua tối thiểu và dự trữ để ổn định thị trường trong nước. Báo cáo của Cơ quan Nông nghiệp Đối ngoại thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho biết chương trình thu mua lúa theo giá hỗ trợ đã được triển khai tại Hà Nam, Hồ Nam và Hắc Long Giang. Trung tâm Giao dịch Lương thực Quốc gia Trung Quốc cũng tổ chức đấu giá 200.000 tấn lúa mì dự trữ ngày 7 tháng 1 năm 2026, đánh dấu việc nối lại hoạt động này sau 32 tháng. USDA
Cơ chế truyền dẫn đáng lo nhất diễn ra khi ba áp lực cùng hội tụ. Gián đoạn tại Hormuz làm phân bón đắt hơn, El Niño có thể kéo giảm năng suất tại một số vùng sản xuất, còn lượng cung nông sản không thể tăng ngay vì phụ thuộc mùa vụ. Nông dân có thể phải giảm lượng phân bón hoặc chấp nhận chi phí cao hơn, trong khi doanh nghiệp chế biến và bán lẻ chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng.
Dù vậy, chưa có sự đồng thuận rằng giá phân bón và lương thực chắc chắn tiếp tục tăng trong năm 2027. Kịch bản cơ sở của Ngân hàng Thế giới cho rằng giá phân bón có thể hạ nhiệt trong năm 2027 khi xuất khẩu phục hồi và nguồn cung mới đi vào hoạt động. Khả năng lạm phát thực phẩm tiến tới 5 phần trăm vì thế phụ thuộc lớn vào thời gian gián đoạn tại Hormuz, cường độ tác động thực tế của El Niño và phản ứng chính sách của các nước sản xuất lớn.
Cảnh báo quan trọng nhất không phải là một cuộc khủng hoảng đã được định sẵn, mà là nguy cơ nhiều cú sốc vốn có thể kiểm soát riêng lẻ lại xuất hiện đồng thời. Nếu kịch bản bất lợi xảy ra, năm 2027 sẽ không chỉ được nhắc đến bởi giá dầu hay căng thẳng Trung Đông, mà còn bởi chi phí của từng bữa ăn trong mỗi gia đình.
