Một tỷ phú sẵn sàng chi hơn 100 triệu USD cho cuộc chiến chính trị liên quan đến sắc thuế có thể khiến chính khối tài sản tỷ USD của mình chịu thuế, đây là bảo vệ môi trường đầu tư hay minh chứng cho sức mạnh quá lớn của tiền bạc trong chính trị Mỹ?
Cuộc tranh luận về Proposition 40 tại California đang biến thành một trong những trận chiến chính trị và kinh tế đáng chú ý nhất trước cuộc tổng tuyển cử ngày 3/11/2026. Tâm điểm mới nhất là cuộc đối đầu quan điểm giữa Thượng nghị sĩ Mỹ Bernie Sanders và Sergey Brin, đồng sáng lập Google, sau khi nguồn tiền mà Brin đóng góp cho chiến dịch chống lại chính sách thuế tài sản tỷ phú vượt ngưỡng 100 triệu USD. (Financial Times)
1. Bernie Sanders nhắm thẳng vào Sergey Brin
Bernie Sanders là một trong những chính trị gia Mỹ lâu nay thúc đẩy việc đánh thuế mạnh hơn đối với tầng lớp siêu giàu. Ông đang ủng hộ Proposition 40 và chỉ trích việc giới tỷ phú sử dụng khối tài sản khổng lồ để tác động đến cuộc tranh luận chính trị xung quanh đề xuất này.
Sergey Brin trở thành tâm điểm đặc biệt bởi quy mô tài trợ. Financial Times cho biết Brin mới đóng góp thêm 20 triệu USD, đưa tổng số tiền ông dành cho Building a Better California lên hơn 100 triệu USD. Tổ chức này đang chống Proposition 40 đồng thời hỗ trợ các biện pháp khác có khả năng hạn chế hoặc vô hiệu hóa sắc thuế tài sản được đề xuất. (Financial Times)
Cuộc đối đầu vì vậy không đơn thuần là Bernie Sanders đấu khẩu với một tỷ phú công nghệ. Nó đại diện cho hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về thuế, bất bình đẳng tài sản và sức cạnh tranh của California.
2. Proposition 40 thực chất đánh thuế như thế nào
Theo Văn phòng Phân tích Lập pháp California và tài liệu chính thức của California Secretary of State, Proposition 40 đề xuất một khoản thuế tài sản một lần ở mức 5 phần trăm đối với những tỷ phú là cư dân California vào ngày 1/1/2026. (Văn Phòng Phân Tích Lập Pháp)
Nội dung Proposition 40
Đối tượng chính Người có tài sản ròng trên 1 tỷ USD
Thuế suất 5 phần trăm
Tính chất Thuế tài sản một lần
Mốc cư trú Cư trú California ngày 1/1/2026
Tài sản được tính Doanh nghiệp, chứng khoán, tác phẩm nghệ thuật, đồ sưu tầm, sở hữu trí tuệ và một số tài sản khác
Bất động sản Không thuộc nhóm tài sản được tính theo định nghĩa của đề xuất
Phân bổ nguồn thu 90 phần trăm cho y tế
Phần còn lại 10 phần trăm cho hỗ trợ thực phẩm hoặc chương trình giáo dục
Ngày bỏ phiếu 3/11/2026
California Secretary of State xác nhận sáng kiến đã đủ điều kiện xuất hiện trên lá phiếu. Để đạt điều kiện này, sáng kiến cần 874.641 chữ ký hợp lệ theo quy trình của bang. (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao California)
3. Nếu sở hữu 10 tỷ USD thì con số lý thuyết lớn đến mức nào
Đây chính là điểm khiến Proposition 40 trở thành cuộc chiến trị giá hàng trăm triệu USD.
Nếu áp dụng phép tính đơn giản theo mức 5 phần trăm, khối tài sản 10 tỷ USD tương ứng khoản thuế 500 triệu USD. Với 50 tỷ USD, phép tính lý thuyết lên tới 2,5 tỷ USD.
Tuy nhiên, số tiền thực tế của từng cá nhân không thể được xác định chỉ bằng cách lấy tổng tài sản được truyền thông ước tính nhân 5 phần trăm. Proposition 40 có các quy định về tài sản thuộc diện tính thuế, định giá, nghĩa vụ thuế và thời điểm cư trú. Vì vậy không nên lấy tài sản ước tính của Sergey Brin rồi khẳng định một khoản thuế cụ thể mà chưa có hồ sơ tính thuế chính thức.
Điều có thể khẳng định là quy mô tài chính của Proposition 40 rất lớn. Cơ quan phân tích lập pháp California dự báo sắc thuế có thể tạo thêm hàng chục tỷ USD nguồn thu cho bang trong vài năm. (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao California)
4. Hơn 100 triệu USD của Sergey Brin đang đi đâu
Theo Financial Times, Building a Better California đã huy động hơn 110 triệu USD. Sergey Brin là nhà tài trợ nổi bật nhất với tổng đóng góp hơn 100 triệu USD sau khoản bổ sung 20 triệu USD. (Financial Times)
Một số khoản đóng góp được Financial Times ghi nhận cho thấy quy mô tài chính của phe phản đối tiếp tục mở rộng.
Nhân vật Khoản đóng góp được nêu gần đây
Sergey Brin Thêm 20 triệu USD, tổng cộng hơn 100 triệu USD
Chris Larsen 10 triệu USD
John Doerr 7,5 triệu USD
John Hering 946.000 USD
Neil Mehta 250.000 USD
Điểm cần phân biệt rõ là số tiền hơn 100 triệu USD không đồng nghĩa toàn bộ được chi trực tiếp cho một quảng cáo chống Proposition 40. Building a Better California còn tham gia hỗ trợ các biện pháp khác liên quan đến quyền đánh thuế và giới hạn thuế của California. (Financial Times)
5. Proposition 41 và Proposition 42 khiến trận chiến phức tạp hơn
Proposition 40 không tồn tại độc lập trên lá phiếu.
California còn có Proposition 41, liên quan đến kiểm toán các chương trình được tài trợ bởi những loại thuế đặc biệt mới và giới hạn việc loại nguồn thu thuế mới khỏi giới hạn chi tiêu hiện hành của bang.
Proposition 42 còn trực diện hơn khi đề xuất cấm các loại thuế mới của bang đánh vào quyền sở hữu hoặc kiểm soát tài sản cá nhân và hạn chế một số loại thuế có tính hồi tố. Văn phòng Phân tích Lập pháp California xác nhận Proposition 42 có thể tác động trực tiếp đến Proposition 40. (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao California)
Điều này biến cuộc bỏ phiếu thành một trận đấu pháp lý và chính sách nhiều tầng, thay vì câu hỏi đơn giản rằng California có nên đánh thuế tỷ phú hay không.
6. Vì sao phe ủng hộ muốn đánh thuế giới tỷ phú
Lập luận quan trọng nhất của phe ủng hộ nằm ở nguồn lực cho y tế.
Theo thiết kế chính thức, 90 phần trăm nguồn thu từ Proposition 40 sẽ được dành cho chăm sóc sức khỏe, trong khi 10 phần trăm còn lại được phân bổ cho hỗ trợ thực phẩm hoặc các chương trình liên quan đến giáo dục. (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao California)
Những người ủng hộ cho rằng việc thu một khoản thuế một lần từ nhóm sở hữu khối tài sản cực lớn có thể tạo nguồn lực hàng chục tỷ USD mà không phải tăng thuế trên diện rộng đối với tầng lớp trung lưu.
Bernie Sanders nằm trong nhóm chính trị gia nổi bật ủng hộ hướng tiếp cận này. CalMatters cũng liệt kê SEIU United Healthcare Workers West, Teamsters California và AFSCME California trong số các lực lượng ủng hộ Proposition 40. (CalMatters)
7. Nhưng phe phản đối cũng đưa ra một rủi ro rất đáng chú ý
Vấn đề lớn nhất là tỷ phú có thể rời California.
California phụ thuộc đáng kể vào thuế thu nhập của nhóm người có thu nhập rất cao. Nếu một sắc thuế tài sản khiến một bộ phận tỷ phú chuyển nơi cư trú, hoạt động kinh doanh hoặc tài sản sang bang khác, California có thể nhận được một khoản tiền lớn trong ngắn hạn nhưng mất một phần nguồn thu thuế thu nhập trong nhiều năm tiếp theo.
Đây không chỉ là lập luận của chiến dịch phản đối.
California Secretary of State dẫn ước tính của Legislative Analyst và Director of Finance cho rằng Proposition 40 có thể tạo ra hàng chục tỷ USD nguồn thu tạm thời, nhưng đồng thời có khả năng làm giảm nguồn thu thuế thu nhập của bang hàng trăm triệu USD hoặc hơn mỗi năm trong dài hạn. (Bộ trưởng Bộ Ngoại giao California)
Tác động tài khóa Đánh giá chính thức
Thuế tài sản thu được Có thể đạt hàng chục tỷ USD trong vài năm
Nguồn thu Mang tính tạm thời
Chi phí quản lý Có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi năm trong vài năm
Thuế thu nhập dài hạn Có khả năng giảm hàng trăm triệu USD hoặc hơn mỗi năm
Đây là điểm khiến cuộc tranh luận trở nên phức tạp hơn khẩu hiệu người giàu phải đóng thuế nhiều hơn.
8. Gavin Newsom cũng phản đối Proposition 40
Một chi tiết quan trọng là phe phản đối không chỉ gồm các tỷ phú Silicon Valley.
Thống đốc California Gavin Newsom phản đối Proposition 40. Ông lo ngại thuế tài sản cấp bang có thể thúc đẩy những người cực giàu chuyển tài sản hoặc nơi cư trú khỏi California, qua đó làm suy yếu cơ sở thuế của bang. (Financial Times)
Điều đáng chú ý là Newsom đồng thời đề xuất những phương án đánh thuế người siêu giàu ở cấp liên bang. Điều đó cho thấy bất đồng không nhất thiết nằm ở câu hỏi có nên tăng nghĩa vụ thuế của giới siêu giàu hay không, mà còn nằm ở cấp chính quyền nào nên thực hiện và thiết kế sắc thuế như thế nào để hạn chế việc dịch chuyển tài sản.
9. Sergey Brin không phải tỷ phú duy nhất tham gia
Cuộc chiến còn có sự xuất hiện của nhiều nhân vật giàu có và giới đầu tư công nghệ.
CalMatters ghi nhận những người phản đối Proposition 40 gồm Sergey Brin và Chris Larsen. Building a Better California được hậu thuẫn tài chính bởi Brin cùng các nhà đầu tư như John Doerr và Michael Moritz. (CalMatters)
Điều này phản ánh một vấn đề rộng hơn của Silicon Valley. Một sắc thuế đánh trực tiếp vào tài sản thay vì chỉ đánh vào thu nhập có thể ảnh hưởng mạnh đến những người sở hữu phần lớn tài sản dưới dạng cổ phiếu và quyền lợi doanh nghiệp chưa được bán.
10. Cuộc chiến 100 triệu USD thực chất lớn hơn câu chuyện của Sergey Brin
Nếu chỉ nhìn vào tranh cãi giữa Bernie Sanders và Sergey Brin, câu chuyện dễ bị biến thành cuộc đối đầu giữa một chính trị gia cánh tả và một tỷ phú công nghệ.
Nhưng Proposition 40 đặt ra ba câu hỏi kinh tế lớn hơn.
Thứ nhất, liệu một bang có thể đánh thuế tài sản cực lớn mà không khiến nguồn vốn và người giàu dịch chuyển sang nơi khác.
Thứ hai, liệu nguồn thu hàng chục tỷ USD trong ngắn hạn có đáng để chấp nhận nguy cơ giảm thuế thu nhập hàng năm trong tương lai.
Thứ ba, việc một cá nhân có khả năng đóng góp hơn 100 triệu USD cho một chiến dịch chính trị có tạo ra ảnh hưởng quá lớn lên quá trình quyết định chính sách hay đơn giản là việc sử dụng quyền tham gia chính trị theo luật pháp Mỹ.
Đó cũng chính là lý do lời chỉ trích của Bernie Sanders đối với Sergey Brin gây chú ý. Câu chuyện không còn chỉ xoay quanh mức thuế 5 phần trăm. Nó trở thành cuộc tranh luận về quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị và câu hỏi ai sẽ gánh chi phí cho những dịch vụ công của một trong những nền kinh tế lớn nhất nước Mỹ.
Quyết định cuối cùng thuộc về cử tri California trong cuộc bỏ phiếu ngày 3/11/2026. Cho tới thời điểm đó, Proposition 40 nhiều khả năng vẫn sẽ là một trong những cuộc chiến tốn kém và gây tranh cãi nhất trên lá phiếu California năm 2026. (Văn Phòng Phân Tích Lập Pháp)
(Feed generated with FetchRSS)