Nếu thị trường đang bán dầu chỉ vì tin rằng hòa bình sắp đến, điều gì sẽ xảy ra nếu eo biển Hormuz vẫn bị kiểm soát chặt và chiến sự tại Trung Đông tiếp tục lan rộng?
Thị trường dầu đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý. Xung đột tại Trung Đông chưa thực sự kết thúc, rủi ro hàng hải còn lan sang Biển Đỏ, nhưng giới giao dịch lại liên tục giảm vị thế phòng thủ và đặt cược ngày càng lớn vào khả năng một thỏa thuận ngoại giao sẽ nhanh chóng tháo nút thắt nguồn cung. Trong phiên đầu tháng 8, Brent từng rơi xuống dưới 80 USD mỗi thùng, còn WTI xuống dưới 75 USD mỗi thùng sau những tín hiệu từ Washington về khả năng tiến triển ngoại giao với Iran.
1. Giá dầu đang phản ánh kỳ vọng hòa bình nhiều hơn thực tế chiến trường
Tâm lý giảm giá được củng cố sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói các cuộc đàm phán với Iran đã được nối lại. Vấn đề nằm ở chỗ Tehran đưa ra những tín hiệu khác biệt về tình trạng đàm phán, khiến thị trường phải định giá một kịch bản ngoại giao chưa thực sự chắc chắn. Ngày 4/8, Brent giảm hơn 5 phần trăm và xuống dưới 80 USD mỗi thùng lần đầu tiên trong gần một tháng.
Diễn biến này cho thấy một phần đáng kể phần bù rủi ro địa chính trị đã bị rút khỏi giá dầu. Thay vì tập trung hoàn toàn vào chiến sự đang diễn ra, thị trường đang nhìn về kịch bản tiếp theo và đặt cược rằng ngoại giao sẽ giúp dòng dầu Trung Đông bình thường hóa.
Yếu tố Tác động giảm giá dầu Rủi ro khiến dầu tăng trở lại
Đàm phán Mỹ và Iran Kỳ vọng chiến tranh hạ nhiệt Tín hiệu giữa Washington và Tehran chưa hoàn toàn đồng nhất
Đàm phán Iran và Oman Tăng kỳ vọng Hormuz được mở rộng hoạt động Điều kiện kiểm soát hàng hải vẫn có thể rất chặt
Brent dưới 80 USD Cho thấy phần bù địa chính trị giảm mạnh Giá thấp có thể chưa phản ánh đầy đủ rủi ro nguồn cung
WTI dưới 75 USD Tâm lý bán dầu gia tăng Bất kỳ sự cố quân sự mới nào cũng có thể kích hoạt mua bù
Biển Đỏ Thị trường hiện chưa định giá quá mạnh Xung đột lan rộng sẽ làm tăng chi phí vận tải và bảo hiểm
2. Hormuz mới là biến số có khả năng khiến thị trường bất ngờ
Điểm quan trọng nhất không chỉ nằm ở một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran mà là cơ chế vận hành thực tế của eo biển Hormuz.
Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Arab. Đây là một trong những nút thắt năng lượng quan trọng nhất thế giới. Dữ liệu lịch sử gần đây cho thấy khoảng một phần năm lượng dầu mỏ dạng lỏng được tiêu thụ trên toàn cầu và một phần đáng kể thương mại LNG quốc tế có liên quan đến tuyến đường này.
Dữ liệu dòng dầu nửa đầu năm 2025 cho thấy khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua Hormuz. Saudi Arabia chiếm khoảng 5,6 triệu thùng mỗi ngày, Iraq khoảng 3,3 triệu, UAE khoảng 2,1 triệu, Iran khoảng 1,6 triệu và Kuwait khoảng 1,5 triệu thùng mỗi ngày. Trung Quốc là điểm đến lớn nhất với khoảng 5,4 triệu thùng mỗi ngày.
Điều đó có nghĩa ngay cả khi chiến sự giảm nhiệt, một cơ chế mới khiến tàu dầu phải xin phép, chịu kiểm soát, trả thêm chi phí hoặc đối mặt với rủi ro an ninh cao hơn vẫn có thể làm thay đổi cấu trúc thị trường năng lượng.
3. Thỏa thuận Iran và Oman chưa đồng nghĩa Hormuz trở lại trạng thái cũ
Các tín hiệu ngoại giao liên quan đến Oman đã góp phần kéo giá dầu xuống. Ngày 6/8, thị trường tiếp tục theo dõi khả năng một thỏa thuận liên quan đến Iran và Oman có thể giúp cải thiện tình hình tại Hormuz. Brent khi đó dao động quanh vùng dưới 80 USD mỗi thùng.
Nhưng đây chính là điểm thị trường có thể đang đánh giá quá lạc quan.
Một thỏa thuận cho phép hoạt động hàng hải tăng lên không nhất thiết đồng nghĩa quay lại trạng thái tự do lưu thông như trước khủng hoảng. Tiền lệ trong năm 2026 cho thấy Iran từng gắn việc đi qua Hormuz với cơ chế phối hợp cùng lực lượng vũ trang Iran.
Sự khác biệt này cực kỳ quan trọng đối với giá dầu.
Nếu Hormuz mở hoàn toàn, phần bù rủi ro có thể tiếp tục giảm.
Nếu Hormuz mở có điều kiện, thị trường vẫn phải tính đến bảo hiểm chiến tranh, chi phí vận tải, nguy cơ trì hoãn và khả năng Iran sử dụng quyền kiểm soát hàng hải như một công cụ đàm phán.
Nếu đàm phán thất bại và lưu lượng dầu lại giảm mạnh, thị trường có thể phải tái định giá rủi ro nguồn cung rất nhanh.
4. Giá dầu giảm mạnh cũng tạo ra nguy cơ bán quá mức
Việc Brent xuyên xuống 80 USD trong khi xung đột khu vực chưa được giải quyết hoàn toàn cho thấy giới đầu tư đang đặt trọng số lớn vào kịch bản ngoại giao thành công.
Đây là một giao dịch có tính bất đối xứng đáng chú ý.
Nếu hòa bình thực sự xuất hiện và Hormuz hoạt động bình thường, dầu còn dư địa giảm nhưng mức giảm sẽ phụ thuộc vào sản lượng thực tế được khôi phục, tồn kho và nhu cầu thế giới.
Ngược lại, nếu thỏa thuận đổ vỡ trong lúc thị trường đã giảm mạnh vị thế phòng vệ, giới đầu cơ bán khống có thể buộc phải mua lại hợp đồng. Một đợt short covering kết hợp với phần bù rủi ro địa chính trị quay trở lại có khả năng khiến giá tăng rất nhanh.
Thị trường đã từng cho thấy mức độ nhạy cảm cực lớn với Hormuz trong chính năm 2026. Sau những biến động liên quan tới chiến tranh Iran và nguy cơ gián đoạn eo biển, dầu từng có những tuần tăng đặc biệt mạnh trước khi lại lao dốc khi xuất hiện thông tin về ngừng bắn và khả năng mở lại tuyến hàng hải.
5. Biển Đỏ khiến bài toán không còn chỉ là Iran và Hormuz
Một yếu tố khác dễ bị bỏ qua là chiến sự và rủi ro hàng hải không còn giới hạn ở Vịnh Ba Tư. Khi căng thẳng mở rộng sang Biển Đỏ, thị trường phải đối mặt với nhiều điểm nghẽn có khả năng tác động đồng thời tới vận tải năng lượng.
Điều này đặc biệt nguy hiểm vì dầu không chỉ phụ thuộc vào sản lượng khai thác. Một thùng dầu được sản xuất nhưng không thể vận chuyển an toàn đến nhà máy lọc dầu vẫn tạo ra vấn đề nguồn cung đối với người mua.
Hormuz ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn cung vùng Vịnh, trong khi bất ổn tại Biển Đỏ có thể tác động tới tuyến vận tải nối châu Á, Trung Đông và châu Âu. Khi nhiều hành lang hàng hải cùng chịu áp lực, chi phí vận tải, thời gian hành trình, bảo hiểm và nhu cầu tàu chở dầu đều có thể tăng.
6. Thị trường đang giao dịch kỳ vọng thay vì sự chắc chắn
Đợt giảm của Brent xuống dưới 80 USD và WTI xuống dưới 75 USD không có nghĩa rủi ro Trung Đông đã biến mất. Nó cho thấy thị trường tin xác suất xảy ra một kịch bản tích cực đã tăng lên đủ mạnh để bán bớt phần bù chiến tranh.
Đây cũng là lý do giai đoạn hiện tại đặc biệt nhạy cảm.
Một thỏa thuận rõ ràng về Hormuz có thể tiếp tục gây áp lực giảm giá dầu. Ngược lại, chỉ cần xuất hiện bằng chứng cho thấy đàm phán đình trệ, Hormuz tiếp tục bị hạn chế hoặc xung đột tại Biển Đỏ leo thang, giả định đang được giới giao dịch sử dụng để định giá dầu có thể thay đổi rất nhanh.
Vì vậy, câu chuyện lớn của thị trường dầu hiện nay không đơn giản là Brent dưới 80 USD hay WTI dưới 75 USD. Câu hỏi thực sự là liệu giá dầu đang phản ánh một nền hòa bình đã đủ chắc chắn, hay thị trường vừa đặt một canh bạc khổng lồ vào một thỏa thuận vẫn chưa hoàn tất.
Nếu câu trả lời là vế thứ hai, cú sốc tiếp theo của dầu có thể không đến từ nhu cầu hay OPEC+, mà từ chính eo biển hẹp đang giữ vai trò huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu.
#GiáDầu #DầuThô #Brent #WTI #Iran #Mỹ #Oman #Hormuz #EoBiểnHormuz #BiểnĐỏ #TrungĐông #NăngLượng #DầuKhí #ThịTrườngDầu #OilPrice #Energy #Geopolitics
