Liệu thế giới đang bước vào kỷ nguyên điện gió và điện mặt trời, hay nhu cầu điện tăng quá nhanh sẽ khiến nhiên liệu hóa thạch vẫn giữ vai trò lớn hơn nhiều người dự đoán?
Theo World Oil Outlook 2026 của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ OPEC, sản lượng điện toàn cầu được dự báo tăng từ khoảng 32.000 TWh năm 2025 lên khoảng 60.000 TWh vào năm 2050, tương đương mức tăng khoảng 28.000 TWh trong 25 năm. OPEC cho rằng động lực của quá trình này đến từ nhu cầu ngày càng lớn trong khu vực dân dụng và thương mại, công nghiệp, giao thông vận tải và các trung tâm dữ liệu.
Đây là một trong những thông điệp đáng chú ý của World Oil Outlook 2026, ấn bản thứ 20 của báo cáo triển vọng dài hạn do OPEC công bố chính thức ngày 18 tháng 6 năm 2026 tại trụ sở OPEC ở Vienna, Áo. Tổng Thư ký OPEC Haitham Al Ghais cho biết báo cáo năm nay đánh giá triển vọng năng lượng toàn cầu đến năm 2050 trong bối cảnh các quốc gia phải đồng thời giải quyết an ninh năng lượng, khả năng chi trả và yêu cầu giảm phát thải.
Chỉ tiêu theo OPEC 2025 2050 Thay đổi
Sản lượng điện toàn cầu khoảng 32.000 TWh khoảng 60.000 TWh tăng khoảng 28.000 TWh
Điện gió và điện mặt trời khoảng 5.400 TWh khoảng 26.000 TWh tăng khoảng 20.600 TWh
Tăng trưởng điện từ các nước đang phát triển — — khoảng 75% phần tăng thêm
Riêng các nước đang phát triển tại châu Á — — gần 60% phần tăng thêm
Điện gió và điện mặt trời là điểm bứt phá lớn nhất. OPEC dự báo hai nguồn điện này tăng từ khoảng 5.400 TWh năm 2025 lên khoảng 26.000 TWh năm 2050, tức tăng khoảng 20.600 TWh và đạt quy mô gần gấp 5 lần hiện nay. Nếu so với tổng sản lượng điện khoảng 60.000 TWh được dự báo cho năm 2050, riêng điện gió và mặt trời sẽ tương đương khoảng 43% sản lượng điện toàn cầu. Đây là phép tính dựa trên các con số dự báo của OPEC, không phải tỷ trọng được OPEC nêu trực tiếp trong nội dung công bố trên mạng xã hội.
Đáng chú ý hơn, các nền kinh tế đang phát triển mới là trung tâm của làn sóng tăng nhu cầu điện. Theo OPEC, khoảng 75% mức tăng sản lượng điện toàn cầu đến năm 2050 dự kiến xuất phát từ các nước đang phát triển, trong đó gần 60% mức tăng toàn cầu đến riêng từ các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á. Điều này cho thấy trọng tâm của thị trường điện trong vài thập niên tới ngày càng dịch chuyển về những khu vực đang đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh.
Quy mô 60.000 TWh cũng phản ánh một thay đổi sâu hơn của hệ thống năng lượng. Điện không còn chủ yếu phục vụ nhu cầu truyền thống của hộ gia đình và nhà máy. Quá trình điện hóa giao thông, hoạt động thương mại, công nghiệp cùng sự mở rộng của data center và hạ tầng số đang hình thành những nguồn cầu mới. Chính OPEC đưa trung tâm dữ liệu vào nhóm động lực hỗ trợ tăng trưởng nhu cầu điện trong triển vọng này.
Tuy nhiên, dự báo tăng rất mạnh của điện tái tạo không đồng nghĩa OPEC cho rằng nhiên liệu hóa thạch sẽ nhanh chóng biến mất. Trong World Oil Outlook 2026, tổ chức này dự báo tổng nhu cầu năng lượng sơ cấp toàn cầu tăng khoảng 23% đến năm 2050, gần như toàn bộ phần tăng trưởng đến từ các nước đang phát triển. OPEC đồng thời dự báo dầu vẫn chiếm khoảng 30% cơ cấu năng lượng toàn cầu năm 2050 và nhu cầu dầu đạt hơn 124 triệu thùng mỗi ngày.
Quan điểm này cho thấy kịch bản của OPEC không phải là một quá trình thay thế đơn giản theo hướng năng lượng tái tạo tăng thì dầu khí phải giảm tương ứng. Thay vào đó, OPEC dự báo quy mô nhu cầu năng lượng toàn cầu tiếp tục mở rộng đủ mạnh để nhiều nguồn năng lượng cùng tồn tại. Tổng Thư ký Haitham Al Ghais cho biết triển vọng của tổ chức ghi nhận tăng trưởng ở tất cả các nguồn năng lượng ngoại trừ than đá.
Một chi tiết quan trọng khác là đầu tư. OPEC ước tính riêng ngành dầu mỏ cần khoảng 17,7 nghìn tỷ USD trong giai đoạn 2026 đến 2050, tương đương hơn 700 tỷ USD mỗi năm, nhằm đáp ứng nhu cầu dài hạn. Con số này cho thấy trong kịch bản của OPEC, sự bùng nổ điện gió và mặt trời diễn ra song song với việc duy trì đầu tư rất lớn vào dầu khí và các công nghệ năng lượng khác.
Nhìn tổng thể, World Oil Outlook 2026 đang phác họa một hệ thống năng lượng năm 2050 có quy mô lớn hơn đáng kể so với hiện nay. Điện gió và mặt trời dẫn đầu mức tăng sản lượng điện, châu Á và các nền kinh tế đang phát triển dẫn đầu tăng trưởng nhu cầu, trong khi OPEC vẫn dự báo dầu khí tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng toàn cầu. Cuộc chuyển dịch vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch, mà còn là bài toán xây dựng đủ nguồn điện, lưới truyền tải, khả năng điều độ và vốn đầu tư để đáp ứng một thế giới có nhu cầu điện tiến sát 60.000 TWh mỗi năm vào giữa thế kỷ.
