Liệu Việt Nam đã thật sự sở hữu những tập đoàn đủ sức cạnh tranh với các tên tuổi hàng đầu thế giới hay con đường phía trước vẫn còn quá nhiều rào cản cần vượt qua?
Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã đặt ra một định hướng rất rõ ràng khi lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Mục tiêu không chỉ là phát triển thêm nhiều doanh nghiệp lớn mà còn hình thành những doanh nghiệp dân tộc có khả năng dẫn dắt các ngành công nghệ, công nghiệp nền tảng và các thị trường chiến lược, tạo động lực đưa nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là cơ chế Nhà nước kiến tạo phát triển thông qua vốn mồi, đồng đầu tư công tư, đặt hàng chiến lược và Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ mô hình hỗ trợ dàn trải sang tập trung nguồn lực cho những doanh nghiệp có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa trên toàn bộ chuỗi giá trị.
Bảng mục tiêu phát triển theo định hướng Nghị quyết 19
Giai đoạn Mục tiêu nổi bật
Đến năm 2030 Hoàn thiện nền tảng mô hình phát triển mới, xây dựng công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao
Đến năm 2031 Trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, hiện đại, sáng tạo, trung tâm sản xuất thông minh hàng đầu châu Á
Đến năm 2035 Tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo quốc gia
Đến năm 2045 Hình thành nền kinh tế phát triển hiện đại với doanh nghiệp Việt giữ vai trò dẫn dắt nhiều lĩnh vực chiến lược
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp Việt đã được xem là những ứng viên cho vai trò “sếu đầu đàn”. Petrovietnam tiếp tục giữ vai trò nòng cốt về an ninh năng lượng và đang chuyển dịch sang mô hình nhà cung cấp giải pháp năng lượng tích hợp cho các ngành có giá trị gia tăng cao như trung tâm dữ liệu, bán dẫn và khu công nghệ cao. Viettel đẩy mạnh đầu tư vào công nghiệp bán dẫn với nhà máy chế tạo chip đầu tiên tại Việt Nam. VinFast mở rộng ngành công nghiệp ô tô điện, Hòa Phát phát triển chuỗi sản xuất thép quy mô lớn, còn Vinamilk tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu ngành thực phẩm.
Bảng một số doanh nghiệp được đánh giá có vai trò dẫn dắt
Doanh nghiệp Lĩnh vực trọng tâm
Petrovietnam Năng lượng, dầu khí, điện, chuyển dịch năng lượng
Viettel Viễn thông, công nghệ số, bán dẫn
VinFast Ô tô điện, công nghệ xanh
Hòa Phát Thép, công nghiệp vật liệu
Vinamilk Thực phẩm, sữa
Theo định hướng của Nghị quyết 79-NQ/TW, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 50 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 đến 3 doanh nghiệp lọt nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Đến năm 2045, mục tiêu nâng lên khoảng 60 doanh nghiệp trong khu vực và 5 doanh nghiệp thuộc nhóm hàng đầu toàn cầu.
Bảng các chỉ tiêu đáng chú ý
Nội dung Mục tiêu
Doanh nghiệp nhà nước Top 500 Đông Nam Á đến năm 2030 50 doanh nghiệp
Doanh nghiệp nhà nước Top 500 thế giới đến năm 2030 1 đến 3 doanh nghiệp
Doanh nghiệp nhà nước Top 500 Đông Nam Á đến năm 2045 Khoảng 60 doanh nghiệp
Doanh nghiệp nhà nước Top 500 thế giới đến năm 2045 5 doanh nghiệp
Không chỉ khu vực doanh nghiệp nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân hiện cũng đã trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế khi đóng góp khoảng một nửa GDP, khoảng 30 phần trăm ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82 phần trăm lực lượng lao động. Quy mô này tạo nền tảng để nhiều doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ đảm nhận các khâu gia công.
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là ba yếu tố cùng hội tụ. Thể chế được hoàn thiện thông qua các nghị quyết lớn về phát triển kinh tế. Nguồn lực được bổ sung bằng các cơ chế vốn và chính sách chia sẻ rủi ro. Cơ hội mở rộng xuất hiện từ các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, năng lượng, hạ tầng số và công nghệ cao.
Nếu những chính sách này được triển khai hiệu quả, Việt Nam không chỉ hình thành thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn mà còn có cơ hội xây dựng các tập đoàn đủ năng lực làm chủ công nghệ lõi, dẫn dắt chuỗi cung ứng và nâng vị thế quốc gia trên bản đồ kinh tế toàn cầu. Khi đó, khái niệm doanh nghiệp dân tộc sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành lực lượng thực sự tạo nên sức mạnh cạnh tranh mới của nền kinh tế Việt Nam.
